Ilu traderów zarabia na forex? Dane KNF i ESMA

Najczęstsze pytanie, jakie słyszę od osoby rozważającej rynek forex, brzmi: „ilu ludzi naprawdę na tym zarabia?". Odpowiedź nie jest kwestią opinii ani anegdoty z forum — istnieją twarde dane dwóch regulatorów. Polski nadzór finansowy publikuje je co roku, europejski podał je w decyzji prawnej z 2018 roku. Liczby są zgodne i niewygodne: rok w rok od siedemdziesięciu do osiemdziesięciu procent aktywnych klientów kończy ze stratą. W tym artykule pokazuję, skąd te statystyki pochodzą, dlaczego większość traci i co odróżnia zyskowną mniejszość.

Co dokładnie pokazują dane KNF

Urząd Komisji Nadzoru Finansowego co roku zbiera od krajowych domów i biur maklerskich zrealizowane wyniki klientów rynku forex i publikuje je w raporcie „Wyniki klientów na rynku Forex". Metodologia jest celowo prosta: liczy się saldo per klient na koniec roku kalendarzowego, wynikające z transakcji faktycznie zamkniętych w danym roku. To nie szacunek ani sondaż — to zsumowane rachunki realnych ludzi handlujących u nadzorowanych podmiotów. Warto dodać, że KNF rozumie „rynek Forex" szeroko, jako cały rynek pozagiełdowych instrumentów pochodnych, a nie tylko pary walutowe.

Obraz z pięciu kolejnych roczników jest spójny. W 2021 roku stratę poniosło 71,9 procent aktywnych klientów, w 2022 aż 79,1 procent, w 2023 — 73,3 procent, w 2024 — 70,6 procent, a w 2025 — 72,2 procent. Średni wynik aktywnego klienta był ujemny w każdym z tych lat. W 2025 roku łączna wartość strat poniesionych przez klientów stanowiła prawie czterokrotność łącznej wartości ich zysków — to nie jest rynek, na którym wygrane i przegrane się równoważą. Co istotne, klienci detaliczni stanowili 99,9 procent wszystkich aktywnych klientów, więc te liczby opisują przede wszystkim zwykłego inwestora indywidualnego, a nie instytucje.

Co mówi ESMA i dlaczego widzisz procent na stronie brokera

Europejski Urząd Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych (ESMA) doszedł do tego samego wniosku, analizując dane z wielu krajów Unii naraz. W decyzji o ograniczeniu kontraktów CFD dla klientów detalicznych, ogłoszonej 27 marca 2018 roku, ESMA podała, że w zależności od brokera od siedemdziesięciu czterech do osiemdziesięciu dziewięciu procent rachunków detalicznych jest stratnych, ze średnią stratą na klienta od 1 600 do 29 000 euro. To właśnie ten przedział, od 74 do 89 procent, jest fundamentem standardowego ostrzeżenia o ryzyku.

Dlatego każdy europejski broker oferujący CFD ma obowiązek pokazywać na swojej stronie własny, aktualny procent stratnych rachunków — najczęściej z ostatnich dwunastu miesięcy. U jednej firmy zobaczysz „71 procent", u innej „76 procent", bo każda liczy swoją bazę klientów osobno. Tej liczby nie wolno ukryć, pomniejszyć ani zastąpić ogólnikiem. To rzadki moment, w którym branża jest prawnie zmuszona pokazać twardą prawdę o własnym produkcie — i zarazem najtańsza lekcja, jaką nowy inwestor może dostać za darmo, zanim wpłaci choć złotówkę.

Dlaczego większość traci

Powody są policzalne, nie mistyczne. Pierwszym jest koszt transakcyjny: każda pozycja zaczyna się z ujemną wartością oczekiwaną, bo klient płaci spread, często prowizję, a przy pozycjach trzymanych przez noc punkty swapowe. Te pozornie drobne kwoty sumują się przy każdym kliknięciu, a ich pełną listę rozpisałem w artykule o rzeczywistych kosztach handlu na forex. Drugim jest nadmierna dźwignia — narzędzie, które tak samo powiększa zysk, jak i tempo utraty kapitału. Pokazałem to na liczbach w tekście o pułapce dźwigni 1:500, gdzie kilka ruchów rynku wystarcza, by wyzerować rachunek.

Trzecim powodem jest zbyt duża liczba transakcji. Im częściej handlujesz, tym więcej razy płacisz koszty i tym częściej dajesz emocjom okazję do podjęcia decyzji za ciebie. Czwartym, najgłębszym, jest brak sprawdzonej przewagi — wielu początkujących otwiera pozycje na podstawie przeczucia, nagłówka albo cudzego sygnału, nie mając pojęcia, czy ich sposób działania ma dodatnią wartość oczekiwaną. A piątym, spinającym wszystko, jest psychologia: pogoń za stratą, odgrywanie się i niechęć do przyznania błędu zamieniają małą, kontrolowaną stratę w dużą. Mechanizm revenge tradingu potrafi w jeden wieczór skasować wynik z całego kwartału.

„Większość traderów traci, bo woli stracić pieniądze, niż przyznać, że się myli." — Martin Schwartz, w: Jack D. Schwager, *Market Wizards*, New York Institute of Finance, 1989.

Co odróżnia zyskowną mniejszość

Najważniejsze, co mówią dane, to że mniejszość istnieje. W 2025 roku 27,8 procent aktywnych klientów KNF skończyło rok na plusie, a w 2024 — 29,4 procent. To realne kilkadziesiąt tysięcy ludzi, nie statystyczne zero. Różnica nie polega na tym, że oni „przewidują rynek". Polega na czterech rzeczach, które każdą z osobna da się policzyć i wyćwiczyć.

Po pierwsze, kontrola ryzyka na pojedynczej transakcji — ryzykowanie ułamka kapitału, nie jego połowy, tak by żadna strata nie była śmiertelna. To fundament, który rozkładam na czynniki pierwsze w tekście o podstawach zarządzania ryzykiem. Po drugie, mniejsza liczba lepszych transakcji zamiast ciągłego klikania. Po trzecie, sprawdzona przewaga — sposób działania, o którym wiesz, że historycznie dawał dodatni wynik, a nie nadzieja; jak ją w ogóle znaleźć, opisałem w artykule o poszukiwaniu przewagi rynkowej. Po czwarte, dyscyplina, czyli zdolność trzymania się własnych reguł, gdy emocje krzyczą co innego. Te cztery elementy nie gwarantują zysku, ale przesuwają cię z domyślnej, przegrywającej strony rozkładu na stronę, która ten rozkład poprawia.

Jak czytać te liczby trzeźwo

Łatwo wpaść w jedną z dwóch skrajności. Pierwsza to zaprzeczenie — „te statystyki dotyczą frajerów, nie mnie". Druga to fatalizm — „skoro większość traci, to nie ma sensu próbować". Obie są fałszywe. Statystyka opisuje populację, nie wyrok na konkretną osobę: mówi, gdzie leży domyślny wynik, jeśli niczego nie zmienisz, ale nie zabrania ci być w mniejszości. Realne pytanie nie brzmi „czy forex jest hazardem" — to temat na osobny tekst o tym, czy forex to hazard — ani „czy da się z tego żyć", co rozkładam w artykule o tym, czy można żyć z forexu.

Realne pytanie brzmi: czy jesteś gotów potraktować to jak rzemiosło z policzalnym ryzykiem, czy jak zakład. Dane KNF i ESMA są tu sojusznikiem, nie wrogiem — pokazują dokładnie, jak wygląda średnia, żebyś mógł świadomie zdecydować, co zrobić inaczej. Jeśli interesuje cię, ile faktycznie zarabia ta najlepsza grupa, zderzam wyobrażenia z liczbami w tekście o tym, ile zarabiają najlepsi traderzy. Bardziej rozbudowaną statystykę rynku detalicznego znajdziesz też w sekcji o ochronie klienta detalicznego według ESMA w kursie MyBank.pl.

Co zrobić jutro

1. Znajdź procent stratnych rachunków u swojego brokera. Wejdź na stronę główną firmy, u której masz lub planujesz mieć konto, i odszukaj ostrzeżenie o ryzyku ze stopki. Zapisz tę liczbę na kartce — to nie reklama, tylko twardy rozkład wyników klientów, do którego sam dołączasz, gdy otwierasz pozycję.
2. Otwórz oryginalny raport KNF i przeczytaj jedną tabelę. Wpisz w wyszukiwarkę „KNF Wyniki klientów na rynku Forex", otwórz raport i znajdź wiersz z odsetkiem klientów stratnych za ostatni rok. Zobaczenie liczby w dokumencie nadzoru, a nie w cudzym streszczeniu, działa na wyobraźnię zupełnie inaczej.
3. Policz swój dotychczasowy koszt transakcyjny. Jeśli już handlujesz, otwórz historię z ostatniego miesiąca i zsumuj zapłacone spready, prowizje i punkty swapowe. Porównaj tę kwotę ze swoim wynikiem — często okazuje się, że oddana brokerowi suma jest większa niż cała strata albo cały zysk z tego okresu.
4. Zdecyduj o jednym limicie ryzyka i zapisz go. Ustal maksymalny procent kapitału, jaki możesz stracić na pojedynczej transakcji, i wpisz go nad monitorem albo do dziennika. Trzymanie ryzyka nisko nie zwiększa skuteczności, ale to jedyna zmienna, która decyduje, czy w ogóle dotrwasz do momentu, w którym przewaga zacznie pracować.