Kto ustala stawki swap i czemu różnią się u brokerów?

Anna trzymała mikrolot na USD/TRY przez trzy tygodnie, licząc na spadek liry. Kurs faktycznie spadł, a mimo to rachunek był ledwie na plusie. Różnicę zjadł swap — kilkadziesiąt złotych dziennie naliczane za każdą noc, o których przy otwarciu pozycji nawet nie pomyślała. Najciekawsze przyszło później: u znajomego, który handlował tą samą parą u innego brokera, ten sam swap był wyraźnie mniej dotkliwy. Skąd ta różnica, skoro rynek jest jeden? W tym artykule tłumaczę, kto naprawdę ustala stawki swapowe i dlaczego ta sama para potrafi mieć inny swap u każdego brokera.

Skąd w ogóle bierze się stawka swap?

Punkt swapowy nie jest opłatą wymyśloną przez brokera dla samej zasady. Jego bazą jest różnica stóp procentowych dwóch walut tworzących parę. Kiedy trzymasz pozycję przez noc, w sensie ekonomicznym pożyczasz jedną walutę, żeby trzymać drugą — a każda z tych walut ma swoją stopę. Jeżeli kupujesz walutę o wyższej stopie za walutę o niższej, ta różnica działa na Twoją korzyść. W odwrotnym kierunku płacisz. To samo zjawisko, które napędza carry trade na parze USD/JPY, stoi za każdym pojedynczym punktem swapowym na rachunku.

Rynek międzybankowy wycenia tę różnicę stóp jako tak zwane punkty forward — czyli o ile kurs terminowy odbiega od kursu spot. Mówiąc wprost: kurs na dostawę za dwa miesiące jest inny niż kurs na dziś dokładnie dlatego, że przez te dwa miesiące jedna waluta zarabia więcej odsetek niż druga. Ta zależność ma nawet swoją nazwę — parytet stóp procentowych z pokryciem — i jest jednym z najtwardszych równań w finansach międzynarodowych. Forward, a więc i swap, nie jest więc widzimisię. Jest matematyką stóp.

Jak rynek przelicza różnicę stóp na codzienny punkt?

Tu wchodzi mechanika, której detalista zwykle nie widzi: tom-next. Rachunek spot ma standardową datę waluty T+2 — fizyczne rozliczenie wypada dwa dni robocze po transakcji. Gdyby nikt nic nie robił, pozycja trzymana dłużej musiałaby zostać fizycznie dostarczona. Broker tego nie chce i Ty też nie, więc każdej nocy pozycja jest rolowana: zamykana na starą datę waluty i otwierana na nową, o jeden dzień dalej. Ta para transakcji — tomorrow przeciw next — nazywa się właśnie tom-next i to ona przenosi różnicę stóp na Twój rachunek w postaci jednego dziennego punktu.

Oficjalna dokumentacja MetaTrader 5 opisuje to wprost: na rynkach pozagiełdowych przeniesienie pozycji na kolejny dzień handlowy odbywa się jako swap, czyli właśnie to nocne rolowanie. Skala rynku, na którym ustalają się te punkty, jest gigantyczna — według badania BIS z kwietnia 2022 roku FX swap to największy segment rynku walutowego z obrotem 3,8 biliona dolarów dziennie. Mechanikę dwóch nóg takiej transakcji rozkładam na części w osobnym tekście o instytucjonalnym FX swapie.

„Trzymając pozycję przez noc, albo zarabiasz, albo płacisz odsetki — w zależności od różnicy stóp procentowych między dwiema walutami, którymi handlujesz." — Kathy Lien, *Day Trading and Swing Trading the Currency Market*, Wiley, 2015.

Gdzie wchodzi broker i dlaczego stawki się różnią?

I tu jest haczyk. Rynkowa baza jest dla wszystkich taka sama — różnica stóp euro i dolara nie zależy od tego, gdzie masz rachunek. Ale broker bierze tę bazę i przelicza ją na własną tabelę swap, dokładając marżę. Dokładnie tak samo, jak dolicza markup do spreadu między ceną kupna a sprzedaży. Efekt? Punkt, który na rynku jest lekko dodatni, u jednego brokera zostaje lekko dodatni, a u drugiego ląduje na zerze albo poniżej — bo jego narzut jest większy.

Drugi powód różnic jest bardziej techniczny: brokerzy finansują pozycje u różnych dostawców płynności i odnoszą się do różnych stawek referencyjnych. Punkt wyjścia bywa więc nieco inny, zanim jeszcze ktokolwiek doliczy marżę. Trzeba uczciwie powiedzieć, że ta warstwa rzadko jest przejrzysta — tabela swap u większości brokerów to gotowa liczba long i short, bez rozbicia na „tyle z rynku, tyle nasze". To, co widzisz, to baza rynkowa przepuszczona przez cennik konkretnego brokera. Dlaczego rynkowa stawka sama w sobie nie jest „czysta", tłumaczy świetnie analiza BIS o parytecie stóp i cross-currency basis — od kryzysu 2008 roku finansowanie przez FX swap regularnie odbiega od podręcznikowej teorii.

Jak wygląda różnica w liczbach?

Weźmy przykład hipotetyczny. Załóżmy parę, w której waluta bazowa ma stopę około cztery punkty procentowe wyższą niż waluta kwotowana — na rynku daje to wyraźnie dodatni carry dla pozycji długiej. Otwierasz jeden mikrolot i trzymasz go przez 30 nocy.

Liczby są poglądowe i celowo zaokrąglone, ale proporcja jest realna. Po stronie krótkiej bywa gorzej: ta sama para potrafi mieć ujemny swap i na długiej, i na krótkiej pozycji, bo narzut brokera odejmuje punkty w obie strony. Nie ma więc gwarancji, że którakolwiek strona da Ci dodatni przepływ. Mała pauza: zanim założysz, że Twój broker płaci Ci za carry, sprawdź realny punkt w tabeli. Zaskoczenie bywa nieprzyjemne.

Czego to uczy inwestora indywidualnego?

Najważniejsza lekcja jest taka: nie płacisz „rynkowej" stawki swap, płacisz stawkę swojego brokera. To rozróżnienie zmienia sposób, w jaki powinieneś planować każdą pozycję trzymaną dłużej niż jeden dzień. Dla scalpera czy day tradera swap jest bez znaczenia — pozycja i tak zamyka się przed rolowaniem. Ale dla każdego, kto trzyma walutę przez tygodnie, punkt swapowy staje się realną pozycją w rachunku kosztów, czasem większą niż spread i prowizja razem wzięte. Całą trójkę kosztów — spread, prowizje i swapy — zestawia w jednym miejscu rozdział kursu MyBank.pl o spreadzie, prowizjach i swapach.

Pewnie myślisz teraz: „skoro to różnica stóp, to chyba mogę ją sam policzyć?". Częściowo tak — bazę oszacujesz, znając stopy obu walut. Ale marży brokera nie odgadniesz, bo nie jest publikowana wprost. Dlatego jedyną wiarygodną liczbą jest ta z tabeli swap u Twojego brokera, sprawdzona tuż przed otwarciem pozycji. Tabele bywają aktualizowane wraz ze zmianami stóp banków centralnych, więc punkt sprzed pół roku może już nie obowiązywać. Samą mechanikę naliczenia — co to jest swap i kiedy działa na Twoją korzyść — rozkładam w artykule o swapie na Forex.

Co zrobić jutro

1. Otwórz tabelę swap u swojego brokera i zapisz punkt long i short dla par, którymi handlujesz. Większość platform pokazuje go w specyfikacji instrumentu albo na stronie z warunkami. Wypisz na kartce wartości dla dwóch–trzech swoich głównych par, osobno dla pozycji długiej i krótkiej — żeby mieć je pod ręką, zanim klikniesz „kup" lub „sprzedaj".
2. Policz koszt swapu dla swojej typowej pozycji trzymanej przez tydzień. Pomnóż dzienny punkt przez liczbę nocy i pamiętaj o potrójnym naliczeniu w środę. Jeżeli wynik jest porównywalny ze spreadem, masz twardy dowód, że swap to realny koszt, a nie szczegół — i argument, żeby uwzględniać go w planie każdej dłuższej pozycji.
3. Porównaj tabele swap dwóch brokerów na tej samej parze. Wejdź na strony z warunkami dwóch regulowanych brokerów i zestaw punkt dla EUR/USD albo USD/PLN. Różnica, którą zobaczysz, to dokładnie marża, o której mówi ten artykuł — i konkretna liczba do uwzględnienia, jeśli planujesz strategię pozycyjną opartą na carry.
4. Sprawdź, czy Twój broker stosuje inny dzień potrójnego swapu niż środa. Zajrzyj do specyfikacji albo zapytaj wsparcie, bo kilku brokerów przesuwa potrójne naliczenie na inny dzień dla wybranych instrumentów. To pięć minut, a oszczędza nieprzyjemnej niespodzianki przy planowaniu wejścia tuż przed weekendem.