Spread stały czy zmienny — który wybrać na Forexie?

Spread to różnica między ceną kupna (ask) a ceną sprzedaży (bid) tej samej pary walutowej — i to jest pierwszy koszt, który płacisz w momencie otwarcia pozycji, zanim rynek w ogóle drgnie. Brokerzy podają go w dwóch wariantach: stały, który nie zmienia się niezależnie od pory dnia, oraz zmienny, który oddycha razem z płynnością rynku. W tym artykule porównuję oba modele na konkretnych liczbach z EUR/USD i z par egzotycznych, żeby pomóc Ci wybrać ten właściwy dla Twojego stylu handlu.

Czym właściwie jest spread i dlaczego zawsze go płacisz

Każda para na platformie pokazana jest dwiema cenami. Jeśli EUR/USD notowane jest jako 1,0850 / 1,0851, to pierwsza liczba (bid) jest ceną, po której broker od Ciebie kupi euro, a druga (ask) ceną, po której Ci je sprzeda. Różnica wynosi tu jeden pip i jest właśnie spreadem. Otwierasz pozycję długą po cenie ask, a zamykasz po cenie bid — to znaczy, że w sekundzie wejścia Twoja transakcja jest już pod kreską o wielkość spreadu. Rynek musi przejść tę odległość na Twoją korzyść, zanim w ogóle wyjdziesz na zero. Bid i ask mają też bezpośrednie znaczenie przy zleceniach obronnych: jak dokładnie cena ask lub bid uruchamia stop-loss i take-profit, wyjaśniam w osobnym materiale o realizacji zleceń SL i TP względem bid i ask.

Wbrew intuicji to nie jest „opłata na rzecz brokera" w klasycznym sensie. Spread jest kosztem wbudowanym w sam mechanizm rynku — wynika z tego, że ktoś po drugiej stronie musi ryzykować trzymanie pozycji, dopóki nie znajdzie kontrahenta. Im łatwiej znaleźć kupującego i sprzedającego na daną parę, tym ten koszt jest mniejszy. Dlatego spread na EUR/USD potrafi wynosić ułamek pipsa, a na egzotyku — kilkadziesiąt razy więcej. Mechanizm jest ten sam, różni się tylko głębokość rynku.

Spread stały — model Market Makera

Spread stały (fixed) to gwarantowana wartość: broker deklaruje, że na EUR/USD zawsze zobaczysz na przykład 1,5 pipsa, niezależnie od tego, czy handlujesz o czternastej, czy o północy, i niezależnie od tego, czy właśnie wychodzi odczyt inflacji w USA. Taki model oferują głównie tak zwani Market Makerzy — brokerzy, którzy sami pełnią rolę kontrahenta dla Twoich transakcji i wewnętrznie zarządzają ryzykiem zamiast przekazywać każde zlecenie na rynek międzybankowy.

Dla początkującego to ma realną zaletę: przewidywalność. Wiesz z góry, ile zapłacisz za wejście, więc łatwiej liczysz koszt i planujesz pozycję. Cena za ten spokój jest jednak ukryta w średniej. Skoro broker gwarantuje stawkę nawet w najbardziej nerwowych momentach, musi sobie zostawić bufor — w spokojnych godzinach zapłacisz więc więcej, niż wyniósłby spread zmienny. Druga rzecz, o której rzadko się mówi: przy gwałtownych ruchach Market Maker zwykle nie rozszerza spreadu, ale za to częściej stosuje rekwotowanie albo dochodzi do poślizgu cenowego (slippage), czyli realizacji zlecenia po cenie gorszej niż widoczna na ekranie.

Spread zmienny — model ECN i rynku międzybankowego

Spread zmienny (floating) odzwierciedla aktualną sytuację na rynku międzybankowym w czasie rzeczywistym. U brokera w modelu ECN może spaść do 0,1–0,2 pipsa o czternastej, gdy nakładają się sesje londyńska i nowojorska, a tej samej nocy rozszerzyć się do kilku pipsów, gdy główne sesje są zamknięte. Broker ECN nie jest tu Twoim kontrahentem — przekazuje zlecenie do puli dostawców płynności (banków i instytucji), a zarabia na osobnej prowizji od wolumenu, nie na spreadzie.

To, jak szeroki jest spread zmienny, zależy wprost od płynności rynku w danej chwili. W godzinach najwyższej aktywności na EUR/USD bywa praktycznie zerowy, ale rozszerza się dramatycznie w dwóch sytuacjach: w nocy, gdy główne centra finansowe śpią, oraz w sekundach wokół ważnych publikacji makroekonomicznych. Przy odczycie amerykańskich danych z rynku pracy spread na EUR/USD potrafi skoczyć z 0,3 do kilkunastu pipsów na kilka sekund — szczegółowo opisuję ten efekt w artykule o rozszerzaniu spreadu przy newsach. Dla scalpera handlującego dokładnie w takich momentach to różnica między strategią dochodową a stratną.

„Spread jest pierwszą rzeczą, na jaką patrzy poważny trader, oceniając brokera — bo to jedyny koszt, który płacisz na każdej transakcji, wygranej czy przegranej." — Kathy Lien, Day Trading and Swing Trading the Currency Market, John Wiley & Sons, 2005.

Porównanie na liczbach: EUR/USD kontra egzotyki

Konkrety. Na najbardziej płynnej parze świata — EUR/USD — spread zmienny u dobrego brokera ECN waha się w przedziale 0,1–1 pipsa, a stały u Market Makera to zwykle 1–2 pipsy. Im rzadziej handlowana para, tym koszt rośnie: na egzotykach takich jak USD/TRY (lira turecka) czy USD/ZAR (rand) spread potrafi sięgać 10–50 pipsów i więcej, bo płynność jest cienka, a ryzyko trzymania pozycji po drugiej stronie znacznie większe.

Ta tabela pokazuje sedno wyboru. Spread stały spłaszcza koszt do jednej, przewidywalnej liczby. Spread zmienny daje Ci najniższy koszt w dobrych godzinach, ale karze za handel w nocy i w czasie publikacji danych. Dla kogoś, kto wchodzi raz w tygodniu, te wahania są bez znaczenia. Dla kogoś, kto klika sto razy dziennie, decydują o wyniku.

Spread to nie cały koszt — dolicz prowizję i swap

Najczęstszy błąd przy porównywaniu brokerów to patrzenie wyłącznie na spread. To tylko jedna składowa całkowitego kosztu transakcji. Model ECN z bardzo wąskim spreadem prawie zawsze dolicza osobną prowizję od wolumenu — typowo rzędu 6–7 USD za każdy obrócony lot standardowy (czyli liczona w obie strony, na otwarcie i zamknięcie). Model Market Makera zwykle nie pobiera prowizji, ale rekompensuje to szerszym spreadem. Dlatego „spread od 0,0 pipsa" w reklamie nic nie znaczy w oderwaniu od prowizji.

Realny koszt liczy się prosto: (spread × wartość pipsa) + prowizja + ewentualny swap za przetrzymanie pozycji przez noc. Dopiero ta suma mówi, który broker jest tańszy dla Twojego konkretnego stylu. Konto ECN ze spreadem 0,2 pipsa i prowizją 7 USD bywa tańsze od konta Market Makera ze spreadem 1,8 pipsa — ale tylko przy odpowiednio dużym wolumenie. Cały rachunek rozbijam krok po kroku w artykule o rzeczywistych kosztach: spread kontra prowizja, bo to właśnie tam większość początkujących przepłaca, nawet o tym nie wiedząc. Jak te trzy elementy łączą się w jeden całkowity koszt utrzymania pozycji, tłumaczy też sekcja o spreadzie, prowizjach i swapach w kursie forex MyBank.pl.

Który model dla kogo

Wybór nie jest matematyczny — zależy od tego, jak często i kiedy handlujesz. Im więcej transakcji i im bardziej wrażliwy na pojedyncze pipsy jest Twój styl, tym mocniej przechyla się szala w stronę spreadu zmiennego z konta ECN. Im rzadziej wchodzisz i im dłużej trzymasz pozycję, tym bardziej możesz zignorować różnicę i postawić na przewidywalność spreadu stałego.

• Spread stały sprawdza się, gdy zaczynasz lub handlujesz rzadko. Przewidywalność kosztu ułatwia naukę i planowanie, a jeśli otwierasz kilka pozycji w tygodniu, to, że średnio płacisz odrobinę więcej, jest nieistotne wobec wygody. Pasuje do swing tradingu i pozycji trzymanych dniami.
• Spread zmienny sprawdza się, gdy handlujesz często i w płynnych godzinach. Scalper czy day trader robiący dziesiątki transakcji dziennie tnie sobie zysk każdym dodatkowym pipsem, więc niski spread ECN w dobrych godzinach jest dla niego kluczowy — pod warunkiem, że unika handlu w nocy i tuż przy publikacjach danych.
• Niezależnie od modelu liczy się regulacja. Wąski spread u brokera offshore bez nadzoru KNF, CySEC czy FCA to nie oszczędność, lecz ryzyko utraty całego depozytu. Tańszy broker, który zniknie z Twoimi pieniędzmi, jest najdroższym brokerem na świecie.

Warto też mieć w głowie szerszy kontekst ryzyka. Według danych ESMA od 74 do 89 procent rachunków detalicznych traci pieniądze na kontraktach CFD — a spread jest jednym z cichych powodów, dla których przewaga statystyczna tak szybko topnieje. Każda transakcja zaczyna się pod kreską o jego wartość, więc im wyższy spread i im więcej transakcji, tym wyżej zawieszona jest poprzeczka, którą musisz przeskoczyć tylko po to, by wyjść na zero.

Co zrobić jutro

1. Zmierz swój realny spread w godzinach, w których faktycznie handlujesz. Otwórz platformę demo u dwóch brokerów i zapisz spread na EUR/USD o tej porze, o której zwykle klikasz — jeśli to wieczór, sprawdź dwudziestą pierwszą, a nie czternastą. Reklamowane „od 0,0 pipsa" to wartość chwilowa, a Ciebie interesuje średnia z Twojego okna handlu.
2. Policz całkowity koszt jednej transakcji, nie sam spread. Weź wzór (spread × wartość pipsa) + prowizja + swap i podstaw realne liczby z dwóch kont — jednego ECN z prowizją i jednego Market Makera bez prowizji. Dopiero ta suma powie Ci, które jest tańsze dla Twojego wolumenu.
3. Sprawdź licencję brokera, zanim porównasz cokolwiek innego. Wejdź na stronę KNF, CySEC lub FCA i potwierdź numer licencji brokera, którego rozważasz. Jeśli go tam nie ma, przestań porównywać spready — żaden koszt nie ma znaczenia, gdy zagrożony jest cały depozyt.
4. Dopasuj model spreadu do swojej liczby transakcji. Policz, ile pozycji otwierasz w tygodniu. Jeśli to pojedyncze wejścia — wybierz spread stały dla przewidywalności. Jeśli dziesiątki dziennie — wybierz konto ECN ze spreadem zmiennym i naucz się unikać handlu w nocy oraz tuż przy publikacjach danych makro.