Rozliczenie spot T+2 i rolowanie pozycji — skąd swap

Kupujesz EUR/USD we wtorek po południu i wszystko dzieje się natychmiast — cena, pozycja, wynik na ekranie skacze co sekundę. A jednak faktyczna wymiana euro na dolary, gdyby do niej doszło, rozliczyłaby się dopiero w czwartek. Taka jest konwencja rynku spot: cenę uzgadniasz dziś, dostawa waluty następuje dwa dni robocze później. Ty jako spekulant nigdy nie chcesz tych dolarów odebrać, więc broker codziennie przesuwa termin za Ciebie — i to przesunięcie widzisz na rachunku jako swap. Poniżej tłumaczę, skąd ten mechanizm się bierze i dlaczego ma znaczenie dla Twojego wyniku.

Co właściwie znaczy „data waluty T+2"

Transakcja na rynku spot ma dwie różne daty. Pierwsza to data zawarcia, czyli moment, w którym uzgadniasz kurs i klikasz „kup" albo „sprzedaj". Druga to data waluty (po angielsku value date) — dzień, w którym ma nastąpić faktyczne uznanie i obciążenie rachunków obiema walutami. Na większości par walutowych te dwie daty dzielą dwa dni robocze. Stąd skrót T+2: transakcja zawarta dziś rozlicza się za dwie sesje.

Po co to opóźnienie? Bo dostawa waluty to dwie odrębne płatności w dwóch systemach bankowych, często po przeciwnych stronach globu. Po uzgodnieniu kursu obie strony muszą potwierdzić warunki, wysłać instrukcje płatnicze i doprowadzić środki na właściwe rachunki. Dwa dni robocze to bufor operacyjny zakorzeniony w różnicy stref czasowych i w realnym czasie domknięcia rozliczenia. Na poziomie hurtowym te płatności przechodzą dziś najczęściej przez infrastrukturę payment-versus-payment — według opisu systemu CLSSettlement rozlicza się tam codziennie około ośmiu bilionów dolarów płatności walutowych. To tam, dwa dni po Twoim kliknięciu, domknęłaby się data waluty.

Dlaczego trzymanie pozycji przez noc uruchamia rolowanie

I tu jest haczyk. Skoro każda transakcja spot zmierza ku dostawie waluty w trybie T+2, to pozycja, którą zostawiasz otwartą na noc, zbliża się do tej daty. Gdyby dotrwała do daty waluty bez żadnej akcji, teoretycznie wymagałaby realnej wymiany stu tysięcy euro na dolary. Żaden trader detaliczny tego nie chce — otwierasz pozycję dla ruchu kursu, nie po to, by zostać posiadaczem waluty.

Rozwiązaniem jest rolowanie. Każdego dnia o umownej godzinie granicznej — 17:00 czasu Nowego Jorku, czyli około 23:00 w Polsce — broker zamyka starą datę waluty i otwiera nową, przesuniętą o jeden dzień do przodu. Operacyjnie wygląda to jak jednoczesne domknięcie pozycji na dziś i otwarcie jej na jutro, w żargonie nazywane transakcją tom-next (od tomorrow i next day). Dzięki temu data dostawy nigdy nie nadchodzi, a Ty trzymasz ekspozycję tak długo, jak chcesz. Płacisz za to różnicą stóp procentowych obu walut.

Skąd dokładnie bierze się swap

Rolowanie nie jest darmowe, bo każda waluta w parze ma własną stopę procentową banku centralnego. Trzymając pozycję, w tle pożyczasz jedną walutę i lokujesz drugą. Za pożyczoną płacisz odsetki, od ulokowanej je dostajesz. Tom-next codziennie rozlicza tę różnicę — i właśnie ona pojawia się na rachunku jako punkt swapowy. Innymi słowy: swap nie jest osobną opłatą wymyśloną przez brokera, tylko ceną przesunięcia daty waluty. Tę samą linijkę na rachunku rozłożyłem na czynniki pierwsze w tekście o tym, czym jest swap na forex.

Znak swapu zależy od kierunku różnicy stóp. Jeśli waluta, którą w pozycji trzymasz, jest oprocentowana wyżej niż ta, którą ją finansujesz, swap bywa dodatni i to on zasila rachunek. W przeciwną stronę — codziennie odejmuje. Do surowej różnicy stóp broker dokłada swój narzut, więc realny swap detaliczny jest zwykle mniej korzystny niż czysta arytmetyka stóp. Prześledźmy to na jednym uproszczonym przykładzie.

Liczby w specyfikacji instrumentu brokerzy podają zwykle w pipsach za jeden lot na noc. Żeby zobaczyć realny koszt w gotówce, mnożysz tę wartość przez wartość pipsa i przez liczbę nocy. Jeśli swap długi na EUR/USD wynosi minus trzy i pół pipsa, a wartość pipsa to dziesięć dolarów na lot, jedna noc kosztuje trzydzieści pięć dolarów — a środa, o czym za chwilę, potrójnie.

„Wartość spot rozlicza się dwa dni robocze po dacie zawarcia transakcji. Pozycje utrzymywane przez ten termin są rolowane, a koszt rolowania odzwierciedla różnicę stóp procentowych obu walut." — Brian Coyle, Currency Risk Management, Routledge, 2000.

Wyjątki T+1 i potrójny swap w środę

Konwencja T+2 nie jest uniwersalna. Niektóre pary rozliczają się szybciej, w trybie T+1, czyli już następnego dnia roboczego. Najważniejszy przykład to USD/CAD — dolar amerykański i kanadyjski dzielą tę samą strefę czasową i wspólne godziny pracy banków, więc rozliczenie domyka się o dobę wcześniej. Podobnie bywa z parami takimi jak USD/TRY. To nie ciekawostka: krótszy cykl rozliczenia oznacza, że data waluty inaczej układa się względem weekendu, a to przekłada się na dzień potrójnego naliczenia.

Bo właśnie weekend tłumaczy słynny potrójny swap w środę. Pozycja przetrzymana ze środy na czwartek ma datę waluty wyznaczoną w trybie T+2 na sobotę, a banki w sobotę nie rozliczają. Data waluty przeskakuje więc na poniedziałek, łapiąc po drodze dwa dodatkowe dni kalendarzowe. Odsetki za sobotę i niedzielę trzeba naliczyć, a robi się to z góry, w środę — dlatego środowy swap odpowiada trzem zwykłym dziennym naliczeniom. Rozpisałem to dzień po dniu w materiale o potrójnym swapie w środę, łącznie z instrumentami, które mają potrójne naliczenie w inny dzień tygodnia.

Co z tego wynika dla Twojego stylu handlu

Pierwszy wniosek jest praktyczny: jeśli zamykasz wszystkie pozycje przed godziną rolowania, swap Cię nie dotyczy. Scalper i day trader, którzy nie trzymają nic przez noc, nie płacą i nie dostają swapu — ich transakcje kończą się długo przed 23:00 czasu polskiego. To realna przewaga kosztowa handlu wyłącznie w ciągu dnia, o której początkujący często zapominają, licząc tylko spread i prowizję.

Drugi wniosek dotyczy CFD. Kontrakt na różnicę nigdy nie zmierza do dostawy waluty — to umowa z brokerem rozliczana wyłącznie w gotówce. A mimo to broker odwzorowuje finansowanie pozycji spot: codziennie nalicza koszt lub przychód odpowiadający różnicy stóp, dokładnie jak przy rolowaniu na rynku bazowym. CFD przejmuje więc ekonomikę rolowania T+2, nawet jeśli pomija jego prawną przyczynę. Czym ten kontrakt różni się od realnej dostawy na rynku terminowym, rozkładam w porównaniu kontraktów spot i futures, a samą logikę rynku bez giełdy — w tekście o mechanice rynku OTC. Jeśli chcesz uporządkować spread, prowizję i swap w jednym miejscu, pomocny jest rozdział o spreadzie, prowizjach i swapach w kursie forex MyBank.pl.

Co zrobić jutro

1. Sprawdź datę waluty i swap w specyfikacji instrumentu. Otwórz platformę, kliknij prawym przyciskiem na parę, którą handlujesz, wejdź w specyfikację i zapisz wartości swapu długiego oraz krótkiego. Zanim klikniesz „kup" albo „sprzedaj", musisz wiedzieć, czy przetrzymanie przez noc będzie Cię kosztować, czy płacić — to różnica kilkudziesięciu dolarów miesięcznie na jednym locie.
2. Policz koszt rolowania dla swojego horyzontu. Pomnóż dzienny swap w pipsach przez wartość pipsa i przez liczbę nocy, które planujesz trzymać pozycję, pamiętając, że środa liczy się potrójnie. Jeśli zamierzasz utrzymać transakcję dziesięć dni, a swap jest ujemny, dopisz ten koszt do swojego punktu rentowności, zanim wejdziesz w rynek.
3. Zdecyduj świadomie, czy zostawiasz pozycję na noc. Jeśli Twoja strategia kończy się w ciągu dnia, zamknij wszystko przed godziną rolowania o 23:00 czasu polskiego i unikniesz swapu w całości. Jeśli trzymasz dłużej, potraktuj swap jako stały składnik wyniku, a nie drobny szczegół — przy pozycjach tygodniowych potrafi przeważyć o tym, czy strategia w ogóle ma sens ekonomiczny.
4. Zajrzyj do kalendarza posiedzeń banków centralnych. Zapisz najbliższe daty decyzji Fed, ECB i NBP w swoim kalendarzu. Zmiana stopy procentowej zmienia swap z dnia na dzień, więc jeśli trzymasz pozycję długoterminową opartą na różnicy stóp, te daty są dla Ciebie ważniejsze niż większość sygnałów technicznych.