ETF i CFD mogą odnosić się do podobnego rynku, ale dają inne prawa i mają inną mechanikę rozliczeń. Kupując jednostkę ETF, nabywasz udział w funduszu. Zawierając CFD na ten ETF, otrzymujesz ekspozycję wynikającą z umowy z dostawcą. Nawet identyczny wykres w aplikacji nie rozstrzyga, co właśnie kupujesz.
Najpierw ustal, czym jest produkt
ETF jest funduszem, którego jednostkami lub akcjami handluje się na rynku. Posiadanie jednostki nie oznacza bezpośredniego posiadania każdej akcji z portfela funduszu. Fundusz może inwestować w różne aktywa, śledzić indeks albo stosować aktywną strategię. W replikacji fizycznej kupuje papiery odpowiadające indeksowi, w całości lub przez dobraną próbę. Replikacja syntetyczna wykorzystuje instrumenty pochodne, np. swap, do uzyskania wyniku indeksu.
CFD rozlicza różnicę wartości pozycji zgodnie z kontraktem. Nie daje własności instrumentu bazowego. Dotyczy to także CFD na jednostki ETF, niezależnie od tego, czy wykorzystujesz dźwignię. Mechanikę rozwija artykuł czym jest CFD.
Forex to rynek walutowy, a nie jedna forma prawna produktu. Wymiana euro na dolary, walutowy kontrakt futures i detaliczny CFD na EUR/USD to różne transakcje. Także giełdowy produkt walutowy nie musi być ETF. Przykładowo emitent WisdomTree Long USD Short EUR 3x Daily określa go jako dłużny ETP, nie fundusz UCITS. Nazwy ETF, ETC i ETP nie są zamienne; rozstrzygają dokumenty instrumentu.
Porównanie: jednostka ETF i kontrakt CFD
| Pytanie | Jednostka ETF | CFD |
|---|---|---|
| Co posiadam? | Udział w funduszu | Prawa i zobowiązania z kontraktu; bez instrumentu bazowego |
| Ile finansuję na początku? | Przy zakupie za gotówkę: pełną cenę jednostek oraz koszty | Depozyt wymagany dla określonego nominału oraz koszty |
| Czy występuje dźwignia? | Możliwa w samym funduszu lub przy zakupie na kredyt | Zwykle tak; sprawdź nominał względem equity |
| Jak wychodzę? | Sprzedaż jednostek po dostępnej cenie rynkowej | Zamknięcie kontraktu według warunków dostawcy; możliwe przymusowe zamknięcie |
| Gdzie sprawdzam koszty? | Dokumenty funduszu i taryfa rachunku maklerskiego | Specyfikacja CFD, tabela opłat i zasady finansowania |
Dźwignia: porównuj ten sam nominał
Hipotetycznie 100 jednostek ETF po 50 EUR kosztuje 5 000 EUR przed opłatami. Długi CFD odpowiadający tym samym 100 jednostkom ma nominał 5 000 EUR. Jeżeli przykładowy dostawca wymaga 20% depozytu, blokuje 1 000 EUR. To założenie rachunkowe, nie uniwersalna stawka każdego CFD na ETF.
Przy spadku ceny z 50 do 47,50 EUR strata ze zmiany ceny wynosi w obu wariantach 250 EUR: 100 × 2,50 EUR. To 5% wartości zakupionych jednostek, ale 25% początkowego depozytu CFD. Depozyt nie jest jednak całym rachunkiem ani maksymalną stratą pozycji. Porównanie pomija koszty, wypłaty, korekty i ewentualne wcześniejsze zamknięcie kontraktu przez dostawcę.
Nie każdy ETF jest bez lewara. Fundusze lewarowane i odwrócone często realizują cel dzienny. Wynik po miesiącu nie musi odpowiadać deklarowanemu mnożnikowi miesięcznej zmiany indeksu. Zakup takiego funduszu za gotówkę nie usuwa dźwigni wbudowanej w jego strategię. Z kolei kredyt na zakup jednostek tworzy dodatkowe zobowiązanie inwestora.
Indeks wraca do początku, a produkt z celem 3× nadal traci
Dzienny mnożnik nie jest mnożnikiem zmiany między dwiema odległymi datami. W autorskim modelu indeks zaczyna od 100, rośnie do 110, potem wraca do 100. Produkt z celem 3× dziennie również zaczyna od 100. Załóż dokładną realizację celu każdego dnia, bez opłat, błędu śledzenia i przepływów.
| Moment | Indeks | Dzienna stopa indeksu | Wartość produktu 3× |
|---|---|---|---|
| Początek | 100 | — | 100 |
| Po dniu 1 | 110 | + 10% | 130 |
| Po dniu 2 | 100 | −1/11 ≈−9,09% | około 94,55 |
Drugi wynik produktu to 130 × (1 −3/11) ≈94,55. Indeks wraca do punktu startu, produkt traci około 5,45%. Mnożnik 3 działał zgodnie z założeniem w obu dniach; strata nie wymaga dodatkowej prowizji.
SEC opisuje dzienne cele i resetowanie lewarowanych ETF. Nasze liczby ilustrują tę różnicę, bez prognozy cen konkretnego funduszu. Przy analizie dokumentu ustal horyzont celu i sposób jego realizacji. Zakup za pełną cenę usuwa kredyt maklerski z tego modelu, lecz nie usuwa mnożnika w konstrukcji produktu. Nie stosuj rachunku 3× do każdego ETF ani do każdego instrumentu walutowego.
Koszty: TER nie zamyka porównania
Koszty bieżące ETF są uwzględniane w majątku funduszu. Oprócz nich mogą wystąpić koszty transakcji w portfelu, spread jednostek, prowizja maklerska i przewalutowanie. Cena giełdowa może odbiegać od wartości aktywów netto na jednostkę. Sam niski TER nie wystarcza do oszacowania kosztu wejścia i wyjścia.
W CFD sprawdź spread, prowizję, finansowanie, ewentualne korekty i wygaśnięcie. Nie każdy CFD ma osobną opłatę za każdą noc: przykładowo IG opisuje CFD oparte na futures bez odrębnego finansowania overnight, z kosztem uwzględnionym w spreadzie. To warunki konkretnej oferty, nie reguła dla wszystkich dostawców. Brak osobnej pozycji „swap” nie oznacza braku kosztu utrzymania ekspozycji.
Wzrost NAV nie jest Twoją ceną sprzedaży
Sama informacja „aktywa funduszu wzrosły o 3%” nie wystarcza do rozliczenia zakupionych jednostek. Na wynik wpływa też różnica między ceną rynkową a NAV na jednostkę.
Przesuń diagram w bok, aby zobaczyć całość
Hipotetyczny zakup za gotówkę i sprzedaż 50 jednostek tego samego ETF. NAV i ceny są podane dla dwóch wspólnych momentów wyceny. Brak wypłat, podziałów jednostek, konwersji waluty i opłat inwestora; koszty funduszu są już zawarte w podanych wartościach. Ceny 102 i 103 EUR są cenami wykonania, więc spreadu nie odejmujemy drugi raz. SEC / Investor.gov opisuje cenę rynkową różną od NAV.
To nie prognoza zaniku premii ani opis konkretnego funduszu. Kwota +50 EUR wynika z cen, po których wykonano kupno i sprzedaż. Przy CFD na ETF dodatkowo sprawdź, do jakiej ceny odnosi się kontrakt i jakie ma koszty; sam NAV nadal nie jest automatycznie ceną zamknięcia CFD.
Krótka kontrola dokumentów
Przed decyzją zapisz pełną nazwę produktu, jego formę prawną, emitenta lub kontrahenta, nominał, walutę rozliczenia i zasady zakończenia inwestycji. Przeczytaj KID oraz prospekt funduszu albo dokumenty CFD. Osobno sprawdź taryfę pośrednika i zasady ochrony rachunku. Porównuj tę samą ekspozycję, czas utrzymania i scenariusz spadku. Sam horyzont kilku lat nie gwarantuje odrobienia strat, a niska kwota depozytu nie czyni transakcji tanią. Zasady dotyczące depozytu opisuje omówienie limitów CFD.
Sprawdź, czy rozumiesz
Jedno krótkie ćwiczenie
Około 2 min · możesz spróbować ponownie
W diagramie 50 jednostek kupiono po 102 EUR i sprzedano po 103 EUR. NAV urósł ze 100 do 103 EUR. Jaki jest wynik cenowy transakcji?
- +150 EUR
- +50 EUR
- 0 EUR
Sprawdź odpowiedź i wyjaśnienie
+50 EUR
50 × (103 − 102) = 50 EUR. Zanik premii zmniejszył przyrost ceny wobec przyrostu NAV.
Jeszcze jedno ćwiczenie
Hipotetyczny długi CFD odpowiada 75 jednostkom po 40 EUR, z depozytem 20%. Cena spada do 38,80 EUR. Oblicz nominał, depozyt i stratę przed kosztami.
Sprawdź odpowiedź
Nominał: 75 × 40 = 3 000 EUR. Depozyt: 3 000 × 20% = 600 EUR. Strata: 75 × (40 − 38,80) = 90 EUR, czyli 3% nominału i 15% początkowego depozytu. To nie jest procent straty całego rachunku. Pominięto koszty i wcześniejsze przymusowe zamknięcie.