Co to jest pip i ile jest wart w EUR/USD?

Pip jest najmniejszą standardową jednostką, w której rynek walutowy mierzy ruch ceny — dla większości par głównych odpowiada czwartemu miejscu po przecinku, czyli wartości 0,0001. Gdy notowanie EUR/USD przechodzi z 1,0850 na 1,0851, mówimy o ruchu o jeden pip, a na pozycji wielkości jednego lota standardowego oznacza to dziesięć dolarów zysku lub straty. To pojęcie, mimo prostoty, leży u podstaw kalkulacji ryzyka, kosztów transakcyjnych i wielkości pozycji — bez zrozumienia mechaniki pipsa nie da się ani policzyć, ile można stracić na transakcji, ani porównać ofert dwóch brokerów. W tym artykule wyjaśniamy dokładnie, czym jest pip, jak różni się od ticka, dlaczego pary z japońskim jenem rządzą się inną konwencją i jak liczyć wartość pipsa, gdy konto trader prowadzi w innej walucie niż waluta kwotowana.

Część 1 z 5Definicja pipsa i historia konwencji

Słowo „pip" to akronim angielskiej frazy percentage in point. Konwencja czwartego miejsca po przecinku dla par głównych ukształtowała się w latach siedemdziesiątych ubiegłego wieku, gdy po upadku systemu Bretton Woods notowania walutowe weszły w erę swobodnego pływania kursów. Cztery miejsca po przecinku okazały się rozsądnym kompromisem między precyzją a czytelnością: ruchy mniejsze niż 0,0001 są w dłuższym horyzoncie statystycznym szumem, a większe — dają się wyrazić jako pełne liczby pipsów bez ułamków.

Standard ten utrwalił się w raportowaniu Banku Rozrachunków Międzynarodowych (BIS) oraz w specyfikacjach kontraktów futures CME na waluty G10. Dla par takich jak EUR/USD, GBP/USD czy AUD/USD jeden pip to nadal 0,0001, niezależnie od poziomu kursu. Gdy patrzysz na wykres EUR/USD na platformie MT5 i widzisz notowanie 1,08502, ostatnia cyfra (2) jest pipsem ułamkowym (pipette) i odpowiada jednej dziesiątej standardowego pipsa.

Część 2 z 5Wartość 1 pipsa na 1 locie EUR/USD

Jeden lot standardowy w forex to 100 000 jednostek waluty bazowej. Dla pary EUR/USD oznacza to 100 000 euro. Ruch ceny o jeden pip (0,0001) przekłada się więc na zmianę wartości pozycji o 10 jednostek waluty kwotowanej — w tym wypadku dziesięć dolarów amerykańskich. Wzór ogólny jest prosty:

Dla mniejszych pozycji obowiązuje proporcja: mini-lot (0,1 lota = 10 000 jednostek) daje wartość 1 USD za pips, a mikro-lot (0,01 lota = 1 000 jednostek) — 10 centów. Większość brokerów ECN i większość rachunków retail w Unii Europejskiej zaczyna od mikro-lotów, bo to one pozwalają na realistyczne liczenie wielkości pozycji metodą jednoprocentowego ryzyka przy kapitale rzędu kilku tysięcy złotych.

„Trader, który nie rozumie, ile traci na jednym pipie na swojej standardowej wielkości pozycji, nie kontroluje ryzyka — odpowiada na ruchy rynku emocjami, a nie kalkulacją." — Kathy Lien, Day Trading and Swing Trading the Currency Market, Wiley, 2016, rozdział 4.

Część 3 z 5Wyjątek: pary z japońskim jenem

W parach z jenem (USD/JPY, EUR/JPY, GBP/JPY, AUD/JPY, CHF/JPY) konwencja jest inna — jeden pip to drugie miejsce po przecinku, czyli 0,01. Powód jest historyczny: po uwolnieniu jena z parytetu Bretton Woods w 1971 roku waluta ta miała znacznie niższą wartość nominalną niż dolar czy marka niemiecka, więc czwarte miejsce po przecinku byłoby ruchem mikroskopijnym. Drugie miejsce po przecinku daje proporcjonalnie podobny ekonomicznie ruch jak czwarte miejsce w EUR/USD.

Na praktyce: gdy USD/JPY rusza z 150,12 na 150,13, to jest jeden pip; gdy z 150,120 na 150,125, to pół pipsa (pipette). Wartość pipsa na 1 locie standardowym USD/JPY w przeliczeniu na dolary amerykańskie wynosi około 6,70 USD przy kursie USD/JPY = 150 — ponieważ pip to 0,01 jena, a 100 000 jenów / 150 ≈ 667 USD, więc 1 pip ≈ 6,67 USD. Wartość pipsa w parach z jenem nie jest stała w przeliczeniu na walutę konta, bo zależy od bieżącego kursu USD/JPY.

Część 4 z 5Wartość pipsa w PLN — pułapka polskiego tradera

Dla par takich jak USD/PLN czy EUR/PLN obowiązuje konwencja czterech miejsc po przecinku — 1 pip to 0,0001 złotego. Wartość pipsa na 1 locie standardowym USD/PLN przy notowaniu 4,00 PLN za dolara wynosi 10 USD przeliczone na złote, czyli około 40 PLN. Polski trader otwierający pozycję w EUR/USD na rachunku denominowanym w złotych ma jednak dwie warstwy ryzyka: ruch samego EUR/USD oraz zmiana kursu USD/PLN, po którym broker przeliczy wynik na walutę konta.

W konsekwencji 100 pipsów zysku na EUR/USD przy spadku USD/PLN o trzy grosze może dać w praktyce mniejszy zarobek w złotówkach niż czysta arytmetyka by sugerowała. Najczystsze rozwiązanie to prowadzenie rachunku w walucie głównej pozycji (najczęściej USD lub EUR) i liczenie ryzyka w tej samej walucie. Większość polskich brokerów regulowanych przez KNF, jak też brokerów EU pod nadzorem CySEC czy BaFin, pozwala na otwarcie rachunku zarówno w PLN, jak i w EUR czy USD — wybór jest po stronie klienta.

Szczegółowe omówienie mechaniki kwotowań, wartości pipsa i konwencji bid/ask dla różnych typów par znajdziesz w sekcji jednostki miary: pips, point, tick w kursie forex na MyBank.pl.

Część 5 z 5Pip a koszt transakcyjny — co naprawdę płacisz

Pip jest jednostką, w której wyraża się spread brokera. Gdy broker pokazuje EUR/USD z bidem 1,08501 i askiem 1,08510, spread wynosi 0,9 pipsa. Na 1 locie standardowym oznacza to 9 USD prowizji ukrytej w spreadzie — niezależnie od tego, czy trader handluje w trybie scalpingu, day tradingu czy swing tradingu, każde wejście i wyjście z pozycji kosztuje średnio jeden spread.

Na rachunku ECN spread bywa znacznie węższy (nawet 0,1 pipsa na EUR/USD w godzinach sesji londyńskiej), ale broker dolicza prowizję stałą — najczęściej 6–8 USD za lot okrężny. Trader, który robi sto transakcji miesięcznie po 1 locie, w trybie spread-only zapłaci około 900 USD kosztów; w trybie ECN — około 700 USD prowizji plus ułamek za spread. Rachunek warto policzyć dla swojej konkretnej liczby transakcji, zanim wybierze się model rozliczeń.

Dla pełnego obrazu kosztów warto przeliczyć spread w pipsach na koszt absolutny w walucie konta i porównać z liczbą pipsów, jaką w typowej transakcji łapie się jako zysk. Jeżeli średni zysk to dziesięć pipsów, a koszt to dwa pipsy, to brutto-netto różnica wynosi 20 procent — i to jest realny haircut na każdym trade'ie. Dobrym punktem wyjścia są charakterystyki EUR/USD jako pary referencyjnej z najwęższym spreadem na rynku.

Co zrobić jutro

1. Zapisz wartość pipsa dla swojej standardowej pozycji. Na karteczce nad monitorem albo w pierwszej kolumnie dziennika tradera: „1 lot mikro = 0,10 USD na pip, 1 lot mini = 1 USD na pip, 1 lot standard = 10 USD na pip" — dla par non-JPY. Dla USD/JPY przy kursie 150 podziel te liczby przez 1,5. Po dwóch tygodniach te liczby będziesz miał w głowie, a nie w arkuszu.
2. Policz koszt swojego brokera w pipsach na ostatnich 20 transakcjach. Otwórz historię rachunku, weź 20 ostatnich pozycji, oblicz średni spread w pipsach przy wejściu (różnica bid–ask w momencie otwarcia) i pomnóż przez wartość pipsa dla swojej standardowej wielkości. Porównaj ten koszt z medianą zysku na transakcji — jeżeli koszt > 20 procent zysku, masz problem z modelem rozliczeń albo z wyborem brokera.
3. Sprawdź walutę swojego rachunku. Jeżeli handlujesz głównie EUR/USD, a rachunek masz w PLN, masz nakładkę FX, której nie liczyłeś. W panelu klienta brokera sprawdź, czy oferuje rachunek w EUR lub USD i otwórz go obok obecnego — następne wpłaty kieruj do tej waluty.
4. Ustaw na nowo wielkość pozycji w lotach. Otwórz kalkulator pozycji według reguły jednoprocentowej i dla swojego aktualnego kapitału + typowego stop lossa w pipsach przelicz wielkość pozycji w mikro-lotach. Jeżeli wynik jest niższy niż to, czym handlujesz dziś — masz pozycję większą niż dopuszczalna.