Bid i ask — po której cenie realizuje się stop-loss i take-profit?

Prawie każdy początkujący przeżywa ten sam moment zdziwienia. Otwiera pierwszą pozycję, kurs ani drgnął, a licznik już pokazuje minus. Albo gorzej: zamyka dzień przekonany, że jego stop-loss nie powinien się aktywować, bo „cena na wykresie tam nie doszła". W obu przypadkach winowajca jest ten sam i jest zupełnie niewinny — to dwie ceny, które ma każdy instrument: bid i ask. Poniżej tłumaczę, czym one są, po której z nich realizuje się stop-loss i take-profit, i dlaczego wykres potrafi Cię w tej sprawie wprowadzić w błąd.

Czym właściwie są bid i ask?

Na rynku walutowym nigdy nie ma jednej ceny. Są dwie, podawane jednocześnie. Bid to cena, po której możesz sprzedać instrument — niższa z dwóch. Ask to cena, po której możesz go kupić — wyższa. Różnica między nimi to spread, czyli koszt wejścia w transakcję, który trafia do brokera. Według Corporate Finance Institute bid to maksymalna cena, jaką kupujący jest gotów zapłacić, a ask to minimalna, jaką sprzedający jest gotów przyjąć — między nimi siedzi właśnie spread.

Najważniejsza pułapka jest wizualna. Wykres w MetaTraderze 4 i 5 domyślnie rysuje wyłącznie linię bid. Świece, które widzisz, są zbudowane na cenach sprzedaży, a cena ask w ogóle nie jest pokazywana, dopóki sam jej nie włączysz. Patrząc na „cenę" na ekranie, widzisz więc tylko jedną stronę rynku. Druga strona, ask, jest gdzieś powyżej — o szerokość bieżącego spreadu — i to ona ma znaczenie w dwóch sytuacjach, o których za chwilę.

Po której cenie realizuje się stop-loss i take-profit?

Reguła jest prosta, ale trzeba ją zapamiętać dokładnie, bo myli się ją nagminnie. Liczy się to, jak zamykasz pozycję, a nie jak ją otwierałeś.

Pozycja długa (long). Otwierasz ją po cenie ask — kupujesz. Żeby ją zamknąć, musisz sprzedać, a sprzedaż idzie po cenie bid. Dlatego zarówno stop-loss, jak i take-profit na długiej pozycji realizują się po bid. To także powód, dla którego długa pozycja startuje „od razu na minus" o wartość spreadu: kupiłeś po ask, ale Twój wynik liczony jest po bid, który jest niżej.

Pozycja krótka (short). Otwierasz ją po cenie bid — sprzedajesz. Zamknięcie to kupno, więc idzie po cenie ask. Stąd stop-loss i take-profit na krótkiej pozycji realizują się po ask. Oficjalna dokumentacja MetaTradera mówi to wprost: warunek zlecenia dla pozycji długich sprawdzany jest po cenie bid, a dla pozycji krótkich po cenie ask.

Do zapamiętania na całe życie: long zamyka się po bid, short zamyka się po ask. Jeśli rozumiesz różnicę między stop-lossem a take-profitem, dokładasz do niej tylko jedną informację — która z dwóch cen uruchamia te zlecenia.

Przykład hipotetyczny na EUR/USD

Weźmy EUR/USD z notowaniem bid 1,0850 i ask 1,0851 — spread to jeden pip. Przykład jest hipotetyczny, ale liczby realistyczne dla głównej pary w spokojnej sesji.

Ten trzeci wiersz to sedno całego nieporozumienia. Na shorcie patrzysz na bid, a Twój stop pracuje na ask. Im szerszy spread, tym większy rozjazd między tym, co widzisz, a tym, co się realnie dzieje na Twoim zleceniu.

„Dla aktywnego tradera spread jest największym kosztem, nad którym ma realną kontrolę — i właśnie dlatego wybór brokera o ciasnych spreadach jest decyzją finansową, a nie kosmetyczną." — Kathy Lien, Day Trading and Swing Trading the Currency Market, Wiley, 2016.

Skąd bierze się skarga „stop trafił, choć cena nie doszła"?

Znasz już mechanikę, więc poskładajmy to w całość. Skarga prawie zawsze dotyczy pozycji krótkiej i pochodzi od kogoś, kto ma na wykresie tylko linię bid. Stop-loss shorta realizuje się po ask, a ask jest niewidoczny. Trader widzi, że bid zatrzymał się tuż pod poziomem stopa, i wnioskuje, że broker „dorysował” ruch. W rzeczywistości ask sięgnął poziomu zgodnie z umową — po prostu nie było go widać.

I tu jest haczyk: efekt rośnie razem ze spreadem. W spokojnej sesji europejskiej spread na EUR/USD to ułamek pipsa i rozjazd jest pomijalny. Ale w nocy, gdy płynność spada, albo w sekundach wokół danych makro, spread potrafi się rozszerzyć kilkukrotnie. Wtedy ask odjeżdża od bid na tyle, że stop shorta odpala się wyraźnie „przed" linią bid. Ten mechanizm opisałem osobno w tekście o rozszerzaniu spreadu wokół danych makro.

Warto też oddzielić dwa zjawiska, które łatwo pomylić. Rozjazd bid-ask to nie to samo co poślizg cenowy, czyli slippage. Spread jest stałą, znaną z góry różnicą dwóch cen w danym momencie. Slippage to realizacja po cenie gorszej niż zlecona, bo rynek przeskoczył poziom, zanim zlecenie się wykonało. Oba potrafią uderzyć naraz — w nocy albo na newsie — ale to dwie różne rzeczy i warto je rozróżniać, zanim zrzuci się winę na brokera.

Jak ustawiać zlecenia świadomie?

Pierwszy krok jest banalny i kosztuje minutę: włącz pokazywanie linii ask. W MetaTraderze 5 robisz to przez prawy przycisk na wykresie, „Właściwości", zakładka „Pokaż", parametr „Pokaż linię Ask". W MT4 ścieżka jest niemal taka sama. Od tej chwili widzisz obie strony rynku i odstęp między nimi — czyli spread na żywo. Sam ten widok rozwiązuje większość nieporozumień, zanim w ogóle się pojawią.

Drugi krok to nawyk myślowy przy każdym zleceniu. Zanim klikniesz, zadaj sobie jedno pytanie: po której cenie to się zrealizuje? Jeśli to long — patrzysz na bid, jeśli short — na ask. Ma to znaczenie zwłaszcza wtedy, gdy ustawiasz stop tuż przy okrągłym poziomie albo przy ważnym wsparciu czy oporze, gdzie jeden pip decyduje, czy zlecenie odpali. Jeśli dopiero układasz sobie w głowie, jak działają poszczególne typy zleceń — market, limit i stop, świadomość strony bid lub ask jest naturalnym uzupełnieniem tej wiedzy. To nie jest porada inwestycyjna — to mechanika, którą trzeba znać, zanim zaczniesz dyskutować o strategii.

Jak notowania bid i ask oraz kursy krzyżowe wyglądają od strony konstrukcji rynku, opisałem szerzej w sekcji o notowaniach bid-ask i kursach krzyżowych kursu Forex na MyBank.pl.

Co zrobić jutro

1. Włącz linię ask na swoim wykresie i sprawdź spread na żywo. Otwórz właściwości wykresu w MT4 lub MT5, zaznacz „Pokaż linię Ask", a potem przez pięć minut popatrz, jak odstęp między bid a ask zwęża się w sesji europejskiej i rozszerza po godzinie dwudziestej drugiej. Ta jedna obserwacja zostanie z Tobą na długo.
2. Przejrzyj swoje ostatnie pozycje krótkie, które zamknęły się na stop-lossie. Wejdź w historię transakcji u brokera, znajdź trzy ostatnie shorty zamknięte stopem i sprawdź cenę realizacji. Zobaczysz, że odpaliły się po ask, czyli wyżej, niż pokazywała linia bid na wykresie — i nagle skarga „cena nie doszła" przestanie mieć sens.
3. Zapisz sobie nad monitorem prostą regułę. Na karteczce: „long zamyka się po bid, short zamyka się po ask”. Po dwóch tygodniach będziesz mieć to w głowie automatycznie i przestaniesz mylić stronę rynku przy ustawianiu stopów przy ważnych poziomach.
4. Zanim oskarżysz brokera o manipulację, sprawdź spread w momencie egzekucji. Jeżeli stop shorta odpalił w nocy albo na danych makro, porównaj cenę realizacji z szerokością spreadu w tamtej chwili. W dziewięciu przypadkach na dziesięć okaże się, że ask faktycznie dotknął poziomu, a wszystko zadziałało zgodnie z umową.