Bąk, czyli spinning top, ma mały korpus i wyraźne cienie po obu stronach. Doji wyróżnia bliskość otwarcia i zamknięcia. Te kształty bywają nazywane świecami niezdecydowania, ale nie mierzą psychiki uczestników ani równowagi wszystkich zleceń. Pokazują relację kilku cen w wybranym przedziale czasu. Od tej obserwacji do użytecznego sygnału transakcyjnego jest jeszcze kilka kroków.

Najpierw policz korpus i cienie

O to otwarcie, H maksimum, L minimum, a C zamknięcie. Dla zwykłej świecy cenowej obliczamy zakres R = H − L, korpus B = |C − O|, górny cień U = H − max(O, C) oraz dolny cień D = min(O, C) − L. Kontrola poprawności danych jest prosta: B + U + D powinno dać R, a obie ceny O i C muszą mieścić się między L i H.

Mały korpus nie oznacza małego ruchu wewnątrz świecy. W przykładzie bąka poniżej zmiana otwarcie–zamknięcie wynosi tylko 1, choć pełny zakres ma 10 jednostek. W długonogim doji zmiana netto wynosi zero przy zakresie 20. Nie są to pipsy ani procenty wartości instrumentu; to jawnie hipotetyczne jednostki ceny.

Sześć niezależnych przykładów OHLC w umownych jednostkach
KształtO / H / L / CZakres RKorpus B / górny U / dolny D
Bąk100 / 105 / 95 / 101101 / 4 / 5
Doji100 / 105 / 95 / 100100 / 5 / 5
Długonogie100 / 110 / 90 / 100200 / 10 / 10
Ważka100 / 100 / 90 / 100100 / 0 / 10
Nagrobek100 / 110 / 100 / 100100 / 10 / 0
Czterech cen100 / 100 / 100 / 10000 / 0 / 0
Te same jednostki ceny, różne proporcje korpusu i cieni

Przewiń rysunek poziomo na małym ekranie. To sześć osobnych przykładów, nie kolejne świece jednej sesji.

Bąk oraz pięć wariantów doji na wspólnej skaliWspólna skala ceny od 90 do 110. Bąk ma korpus 1 i cienie 4 oraz 5. Zwykłe doji ma dwa cienie 5; długonogie dwa cienie 10; ważka tylko dolny 10; nagrobek tylko górny 10. Doji czterech cen jest kreską na 100. Dokładne OHLC zawiera tabela.Cena1101051009590BąkR = 10DojiR = 10DługonogieR = 20WażkaR = 10NagrobekR = 10Czterech cenR = 0Własne dane hipotetyczne; długość cienia nie określa kierunku następnej świecy.

Jawna reguła zamiast oceny na oko

Do dalszych porównań przyjmijmy własny, uproszczony podział. Przy R większym od zera doji oznacza B/R nie większe niż 5%. Bąk wymaga 5% < B/R ≤ 25% oraz obu cieni mających co najmniej 25% zakresu R. Równość na granicy 5% zaliczamy do doji. Te progi służą ćwiczeniu; nie są uniwersalną definicją ani parametrami o udowodnionej skuteczności.

Bąk z tabeli ma B/R = 1/10 = 10%, U/R = 4/10 = 40% i D/R = 5/10 = 50%, więc spełnia przyjętą regułę. Cienie nie są idealnie równe. Zamiana O z C zachowałaby wszystkie trzy długości i zmieniła jedynie kolor korpusu. Kolor sam nie rozstrzyga o kierunku kolejnego ruchu.

Program może stosować inną metodę. W domyślnych ustawieniach TA-Lib 0.6.4 korpus doji porównuje się z 10% średniego zakresu dziesięciu wcześniejszych świec, z wyłączeniem bieżącej. Detektor spinning top wymaga korpusu krótszego od średniego wcześniejszego korpusu i obu cieni dłuższych od korpusu badanej świecy. Nasz podział nie odtwarza tych detektorów. Zapisanie nazwy świecy bez wersji reguł nie wystarcza do porównania dwóch testów.

Te same dane, 11 lub 19 doji: własne porównanie reguł

Porównaliśmy obie definicje na 120 kolejnych, zamkniętych świecach H1 EUR/USD: od 21.09.2026, 00:00 UTC do 25.09.2026, 23:00 UTC. Dane Kraken opisują ceny transakcji na jednym rynku spot; nie są notowaniami Bid/Ask brokera ani reprezentacją całego forex. Dziesięć wcześniejszych świec służyło wyłącznie do obliczenia pierwszej średniej. Zapisaliśmy okres i reguły przed zliczeniem; nie wybieraliśmy świec według późniejszych zysków.

EUR/USD · Kraken spot · zamknięte świece H1 · wrzesień 2026

Dwie definicje, różne etykiety tej samej świecy

1. Dwa prawdziwe przykłady z próby. W każdym panelu wyróżniamy środkową świecę i pokazujemy jej sąsiadów. Panele mają osobne skale ceny; wysokości świec między panelami nie są porównywalne. O = otwarcie, H = maksimum, L = minimum, C = zamknięcie; cena w USD za 1 EUR. Zielony korpus oznacza C > O, ceglasty C < O.

Przesuń diagram w bok, aby zobaczyć całość

Rzeczywiste świece EUR/USD H1 z archiwum Kraken: dwa przykłady rozbieżnych definicji doji Pierwszy panel: 21 września 2026, 23:00 UTC, O 1,14645, H 1,14654, L 1,14634, C 1,14640. Korpus 0,5 pipsa stanowi 25 procent zakresu 2 pipsów: reguła 5 procent nie wykrywa doji, TA-Lib wykrywa. Drugi panel: 23 września 2026, 14:00 UTC, O 1,13973, H 1,16166, L 1,13845, C 1,14009. Korpus 3,6 pipsa stanowi około 1,55 procent zakresu 232,1 pipsa: reguła 5 procent wykrywa doji, TA-Lib nie wykrywa. W każdym panelu dwie sąsiednie świece pochodzą z tego samego archiwum. Osobne skale ceny zachowują rzeczywiste proporcje korpusów i knotów. A · 21.09.2026, 23:00 UTC R = 2 pipsy · B/R = 25% 1,147201,146801,14640 Środkowa świeca O 1,14645H 1,14654L 1,14634C 1,14640 Korpus: 0,5 pipsa 22:0023:0000:00 21.0921.0922.09 Doji według 5% R: nie Doji według TA-Lib: tak B · 23.09.2026, 14:00 UTC R = 232,1 pipsa · B/R ≈ 1,55% 1,160001,150001,14000 Środkowa świeca O 1,13973H 1,16166L 1,13845C 1,14009 Korpus: 3,6 pipsa 13:0014:0015:00 23.0923.0923.09 Doji według 5% R: tak Doji według TA-Lib: nie

2. Ile świec otrzymało etykietę doji? Oba wiersze obejmują te same 120 zamkniętych świec: 21.09.2026, 00:00 UTC – 25.09.2026, 23:00 UTC. B to |C − O|, R to H − L. W tej próbie każdy R > 0. TA-Lib porównuje B z 10% średniego zakresu 10 wcześniejszych świec, bez bieżącej.

Przesuń diagram w bok, aby zobaczyć całość

11 i 19 etykiet doji w tej samej próbie 120 świec Własna definicja B mniejsze lub równe 5 procent R: 11 z 120 świec. TA-Lib CDLDOJI: 19 z 120. Wspólna skala pasków od zera do 120. Dziesięć świec wykryły obie reguły, jedną tylko reguła 5 procent, dziewięć tylko TA-Lib, a stu żadna. To liczebności etykiet, nie wyniki transakcji. Jedna próba · dwie reguły B ≤ 5% × R11/120 TA-Lib CDLDOJIB ≤ 0,1 × średnia 10 R19/120 0306090120 Liczba świec → 10 wspólnych · 1 tylko 5% · 9 tylko TA-Lib · 100 bez doji

Więcej etykiet nie oznacza większej przewagi. Liczby 11 i 19 opisują rozpoznane geometrie, nie skuteczność strategii ani zysk. Nie ma tu sygnałów wejścia, kosztów ani wyników transakcji. Duże maksimum w przykładzie B pochodzi z archiwum Kraken; jego przyczyny nie ustalono. Notowania spot jednego rynku nie zastępują cen Bid/Ask brokera.

Dane rzeczywiste, jeden rynek. Źródło: Kraken OHLC, EUR/USD spot, interwał 60 minut; zapis odpowiedzi 02.10.2026, 19:48 UTC. Wykres korzysta z tego zapisu, nie z bieżącego kursu. Ostatnią, niezamkniętą świecę odpowiedzi wykluczono. Reguła referencyjna: TA-Lib CDLDOJI 0.6.4, ustawienie BodyDoji: 10 poprzednich zakresów, mnożnik 0,1. Zobacz pełną metodologię i reguły, pobierz 120 klasyfikacji CSV lub kod analizy ZIP. CSV zawiera cechy i etykiety; ZIP zawiera kod, bez danych OHLC dostawcy.
Rozpoznania na tej samej próbie: 120 świec H1
Reguła artykułu 5%TA-Lib: dojiTA-Lib: brak dojiRazem
Doji10111
Brak doji9100109
Razem19101120

Reguła 5% wskazała 11 doji, TA-Lib 19; dla 10 świec oznaczenia się różnią. Wszystkie 120 decyzji referencyjnych sprawdziliśmy rzeczywistym CDLDOJI w wersji C 0.6.4. Pomocnicze progi 3% i 10% dały odpowiednio 7 i 14 rozpoznań. Więcej rozpoznań nie oznacza większej trafności strategii. Nie badaliśmy wyniku transakcji.

Dwa rzeczywiste przypadki rozbieżności; wielkości w pipsach
Początek świecy, UTCKorpus BZakres RŚredni R poprzednich 10Doji: 5% / TA-Lib
21.09, 23:000,528,6Nie / tak
23.09, 14:003,6232,115,53Tak / nie

W pierwszym przypadku B/R = 25%, ale korpus mieści się w progu TA-Lib: 0,1 × 8,6 = 0,86 pipsa. W drugim B/R ≈ 1,55%, lecz 3,6 pipsa przekracza próg 1,553 pipsa. Jeden detektor odnosi korpus do bieżącej świecy, drugi do wcześniejszej zmienności. Dla EUR/USD przyjęto 1 pip = 0,0001.

Zakres 232,1 pipsa wynika z nietypowego maksimum w danych Kraken. Potwierdziliśmy jego spójność ze świecą M30 tego samego dostawcy; przyczyny nie ustaliliśmy. Obserwacji nie usunięto po obejrzeniu wyników. Jej zakres podnosi średnią w kolejnych 10 świecach. To powód, żeby przed testem strategii porównać takie dane z innym źródłem i ustalić zasady kontroli ekstremów.

Otwórz kalkulator obu reguł i pełną metodologię. Możesz też pobrać 120 wyników CSV oraz kod analizy z instrukcją (ZIP). CSV zawiera własne proporcje i klasyfikacje, bez pełnych notowań OHLC. Metodologia opisuje źródło, hashe i ograniczenia ponownego pobrania historycznych cen.

Dwa równe napisy na ekranie nie oznaczają zerowego korpusu

W źródłowym zapisie O = 100,01 i C = 100,04 różnią się o 0,03. Zakres H − L wynosi 0,40, więc korpus zajmuje 7,5%. Widok z jedną cyfrą po przecinku pokaże przy O i C ten sam napis 100,0. Klasyfikacja oparta na tym napisie zgubi różnicę, którą zachowują dane.

Rzeczywista precyzja przykładu i zaokrąglony napisŚwieca hipotetyczna ma zakres 99,80–100,20 i korpus 100,01–100,04. Po prawej oba napisy O, C zaokrąglone do jednego miejsca wynoszą 100,0. Korpus z pełnych danych to 7,5%, a nie 0%.Dane zachowaneH 100,20L 99,80C 100,04O 100,01Widok: 1 cyfraO = 100,0C = 100,0Napis ≠ pomiar0,03 ÷ 0,40 = 7,5%
Wąski korpus po lewej ma prawdziwą wysokość na wspólnej liniowej skali. Panel po prawej ilustruje wyłącznie formatowanie liczby.

Według własnej reguły 5% ta świeca nie jest doji, bo 7,5% > 5%. Nie zmienia to wyników rzeczywistego badania 120 świec powyżej — przykład dotyczy innego problemu, dokładności widoku. Do CSV i detektora przekazuj pełny zapis. Przed porównaniem etykiet sprawdź osobno format etykiety, precyzję eksportu i specyfikację minimalnej zmiany ceny.

Założenia: Osobna, w całości hipotetyczna świeca: O = 100,01, H = 100,20, L = 99,80, C = 100,04. Zaokrąglenie do jednej cyfry po przecinku dotyczy tylko widoku. Reguła 5% z artykułu działa na zapisanych wartościach.

Jak odróżnić warianty doji

Ważka ma w idealnym przykładzie O = C = H i dolny cień, a nagrobek O = C = L i górny cień. Doji długonogie ma długie cienie po obu stronach. Standardowe doji nie wymaga identyczności długości cieni. Żadna z tych nazw nie zapewnia odwrócenia.

Słowo „długie” wymaga punktu odniesienia. W naszym ćwiczeniowym modelu uznajemy doji za długonogie, gdy każdy cień ma co najmniej 30% R, a R wynosi co najmniej dwukrotność średniego zakresu poprzednich dziesięciu świec. Przyjmijmy, że każdy z tych wcześniejszych zakresów wynosił 8. Dla wiersza długonogiego R/8 = 2,5, a każdy cień ma 50% R. Zwykłe doji z tabeli ma R/8 = 1,25 i nie przechodzi tego dodatkowego warunku. To własny przykład klasyfikacji, nie domyślne ustawienie platformy.

W doji czterech cen wszystkie OHLC są równe. R wynosi wtedy zero: najpierw obsłuż ten przypadek osobno, zamiast dzielić B przez R. Świeca dowodzi tylko braku rozpiętości zapisanych cen w tym przedziale. Sama nie ustala, ile złożono zleceń ani jaka była płynność całego rynku. Sprawdź źródło danych i zakres dostępnych informacji.

Kształt nie odtwarza historii transakcji

Dla zwykłego doji z tabeli możliwa jest droga 100 → 105 → 95 → 100, ale także 100 → 95 → 105 → 100. Obie dają identyczne OHLC. Nie można więc na podstawie tej świecy twierdzić, że najpierw kupujący, a potem sprzedający przejęli kontrolę. Nie widać też czasu spędzonego na poszczególnych poziomach ani wolumenu każdego ruchu.

Na otwartej świecy bieżący C jest ostatnią dostępną ceną. Przy O = 100, H = 105 i L = 95 chwilowy C = 100 daje doji, ale końcowy C = 104 daje korpus 4, czyli 40% zakresu. Taki ostateczny kształt nie spełnia ani naszego doji, ani bąka. Reguła wykorzystująca zamkniętą świecę może podjąć decyzję dopiero po jej zamknięciu.

Jak wykorzystać porównanie we własnym teście

  1. Zapisz definicję. Podaj źródło cen, interwał, strefę czasu, próg, wersję detektora i sposób traktowania równości na granicy.
  2. Sprawdź rozbieżne świece. Zacznij od korpusu, bieżącego zakresu i poprzedniej średniej. Zweryfikuj nietypowe maksimum oraz użycie wyłącznie zamkniętych świec.
  3. Osobno testuj strategię. Zdefiniuj trend, wejście, wyjście, wykonanie i koszty, zanim obejrzysz wyniki. Zachowaj także nieudane przypadki i osobny okres oceny.

Wynik z jednego tygodnia nie ustala, która reguła jest lepsza ani czy doji zapowiada odwrócenie. Kolejnym krokiem jest przygotowanie sprawdzalnego backtestu, a budowę zwykłych świec opisują podstawy wykresu świecowego.

Sprawdź, czy rozumiesz

Jedno krótkie ćwiczenie

Około 2 min · możesz spróbować ponownie

O = 100,01, C = 100,04, H = 100,20, L = 99,80. Czy dwa napisy 100,0 wystarczą do uznania doji według progu 5%?

  • Tak, ponieważ po zaokrągleniu korpus znika.
  • Nie wiadomo, bo zakres świecy jest zerowy.
  • Nie: pełne dane dają korpus 7,5% zakresu.
Sprawdź odpowiedź i wyjaśnienie

Nie: pełne dane dają korpus 7,5% zakresu.

Tak. 0,03/0,40 = 7,5%, czyli ponad 5%; równość wyświetlonych napisów nie zmienia danych.

Jeszcze jedno ćwiczenie

Świeca z 21.09.2026, 23:00 UTC ma korpus 0,5 pipsa, zakres 2 pipsy i średni zakres 10 poprzednich świec 8,6 pipsa. Dlaczego reguła 5% i TA-Lib dają różne etykiety?

Sprawdź odpowiedź

B/R = 0,5/2 = 25%, więc korpus przekracza 5% bieżącego zakresu: nie jest doji według reguły artykułu. Próg TA-Lib wynosi 10% × 8,6 = 0,86 pipsa. Korpus 0,5 pipsa mieści się w tym limicie, więc TA-Lib rozpoznaje doji. Reguły porównują korpus z różnymi podstawami; żadna etykieta nie rozstrzyga kierunku następnej świecy.

Następny temat: Backtest strategii: reguły, dane, koszty i ocena →

W backteście wykorzystasz pełne ceny i tę samą dokładność wejścia dla wszystkich świec.