Bąk, czyli spinning top, ma mały korpus i wyraźne cienie po obu stronach. Doji wyróżnia bliskość otwarcia i zamknięcia. Te kształty bywają nazywane świecami niezdecydowania, ale nie mierzą psychiki uczestników ani równowagi wszystkich zleceń. Pokazują relację kilku cen w wybranym przedziale czasu. Od tej obserwacji do użytecznego sygnału transakcyjnego jest jeszcze kilka kroków.
Najpierw policz korpus i cienie
O to otwarcie, H maksimum, L minimum, a C zamknięcie. Dla zwykłej świecy cenowej obliczamy zakres R = H − L, korpus B = |C − O|, górny cień U = H − max(O, C) oraz dolny cień D = min(O, C) − L. Kontrola poprawności danych jest prosta: B + U + D powinno dać R, a obie ceny O i C muszą mieścić się między L i H.
Mały korpus nie oznacza małego ruchu wewnątrz świecy. W przykładzie bąka poniżej zmiana otwarcie–zamknięcie wynosi tylko 1, choć pełny zakres ma 10 jednostek. W długonogim doji zmiana netto wynosi zero przy zakresie 20. Nie są to pipsy ani procenty wartości instrumentu; to jawnie hipotetyczne jednostki ceny.
| Kształt | O / H / L / C | Zakres R | Korpus B / górny U / dolny D |
|---|---|---|---|
| Bąk | 100 / 105 / 95 / 101 | 10 | 1 / 4 / 5 |
| Doji | 100 / 105 / 95 / 100 | 10 | 0 / 5 / 5 |
| Długonogie | 100 / 110 / 90 / 100 | 20 | 0 / 10 / 10 |
| Ważka | 100 / 100 / 90 / 100 | 10 | 0 / 0 / 10 |
| Nagrobek | 100 / 110 / 100 / 100 | 10 | 0 / 10 / 0 |
| Czterech cen | 100 / 100 / 100 / 100 | 0 | 0 / 0 / 0 |
Przewiń rysunek poziomo na małym ekranie. To sześć osobnych przykładów, nie kolejne świece jednej sesji.
Jawna reguła zamiast oceny na oko
Do dalszych porównań przyjmijmy własny, uproszczony podział. Przy R większym od zera doji oznacza B/R nie większe niż 5%. Bąk wymaga 5% < B/R ≤ 25% oraz obu cieni mających co najmniej 25% zakresu R. Równość na granicy 5% zaliczamy do doji. Te progi służą ćwiczeniu; nie są uniwersalną definicją ani parametrami o udowodnionej skuteczności.
Bąk z tabeli ma B/R = 1/10 = 10%, U/R = 4/10 = 40% i D/R = 5/10 = 50%, więc spełnia przyjętą regułę. Cienie nie są idealnie równe. Zamiana O z C zachowałaby wszystkie trzy długości i zmieniła jedynie kolor korpusu. Kolor sam nie rozstrzyga o kierunku kolejnego ruchu.
Program może stosować inną metodę. W domyślnych ustawieniach TA-Lib 0.6.4 korpus doji porównuje się z 10% średniego zakresu dziesięciu wcześniejszych świec, z wyłączeniem bieżącej. Detektor spinning top wymaga korpusu krótszego od średniego wcześniejszego korpusu i obu cieni dłuższych od korpusu badanej świecy. Nasz podział nie odtwarza tych detektorów. Zapisanie nazwy świecy bez wersji reguł nie wystarcza do porównania dwóch testów.
Te same dane, 11 lub 19 doji: własne porównanie reguł
Porównaliśmy obie definicje na 120 kolejnych, zamkniętych świecach H1 EUR/USD: od 21.09.2026, 00:00 UTC do 25.09.2026, 23:00 UTC. Dane Kraken opisują ceny transakcji na jednym rynku spot; nie są notowaniami Bid/Ask brokera ani reprezentacją całego forex. Dziesięć wcześniejszych świec służyło wyłącznie do obliczenia pierwszej średniej. Zapisaliśmy okres i reguły przed zliczeniem; nie wybieraliśmy świec według późniejszych zysków.
| Reguła artykułu 5% | TA-Lib: doji | TA-Lib: brak doji | Razem |
|---|---|---|---|
| Doji | 10 | 1 | 11 |
| Brak doji | 9 | 100 | 109 |
| Razem | 19 | 101 | 120 |
Reguła 5% wskazała 11 doji, TA-Lib 19; dla 10 świec oznaczenia się różnią. Wszystkie 120 decyzji referencyjnych sprawdziliśmy rzeczywistym CDLDOJI w wersji C 0.6.4. Pomocnicze progi 3% i 10% dały odpowiednio 7 i 14 rozpoznań. Więcej rozpoznań nie oznacza większej trafności strategii. Nie badaliśmy wyniku transakcji.
| Początek świecy, UTC | Korpus B | Zakres R | Średni R poprzednich 10 | Doji: 5% / TA-Lib |
|---|---|---|---|---|
| 21.09, 23:00 | 0,5 | 2 | 8,6 | Nie / tak |
| 23.09, 14:00 | 3,6 | 232,1 | 15,53 | Tak / nie |
W pierwszym przypadku B/R = 25%, ale korpus mieści się w progu TA-Lib: 0,1 × 8,6 = 0,86 pipsa. W drugim B/R ≈ 1,55%, lecz 3,6 pipsa przekracza próg 1,553 pipsa. Jeden detektor odnosi korpus do bieżącej świecy, drugi do wcześniejszej zmienności. Dla EUR/USD przyjęto 1 pip = 0,0001.
Zakres 232,1 pipsa wynika z nietypowego maksimum w danych Kraken. Potwierdziliśmy jego spójność ze świecą M30 tego samego dostawcy; przyczyny nie ustaliliśmy. Obserwacji nie usunięto po obejrzeniu wyników. Jej zakres podnosi średnią w kolejnych 10 świecach. To powód, żeby przed testem strategii porównać takie dane z innym źródłem i ustalić zasady kontroli ekstremów.
Otwórz kalkulator obu reguł i pełną metodologię. Możesz też pobrać 120 wyników CSV oraz kod analizy z instrukcją (ZIP). CSV zawiera własne proporcje i klasyfikacje, bez pełnych notowań OHLC. Metodologia opisuje źródło, hashe i ograniczenia ponownego pobrania historycznych cen.
Jak odróżnić warianty doji
Ważka ma w idealnym przykładzie O = C = H i dolny cień, a nagrobek O = C = L i górny cień. Doji długonogie ma długie cienie po obu stronach. Standardowe doji nie wymaga identyczności długości cieni. Żadna z tych nazw nie zapewnia odwrócenia.
Słowo „długie” wymaga punktu odniesienia. W naszym ćwiczeniowym modelu uznajemy doji za długonogie, gdy każdy cień ma co najmniej 30% R, a R wynosi co najmniej dwukrotność średniego zakresu poprzednich dziesięciu świec. Przyjmijmy, że każdy z tych wcześniejszych zakresów wynosił 8. Dla wiersza długonogiego R/8 = 2,5, a każdy cień ma 50% R. Zwykłe doji z tabeli ma R/8 = 1,25 i nie przechodzi tego dodatkowego warunku. To własny przykład klasyfikacji, nie domyślne ustawienie platformy.
W doji czterech cen wszystkie OHLC są równe. R wynosi wtedy zero: najpierw obsłuż ten przypadek osobno, zamiast dzielić B przez R. Świeca dowodzi tylko braku rozpiętości zapisanych cen w tym przedziale. Sama nie ustala, ile złożono zleceń ani jaka była płynność całego rynku. Sprawdź źródło danych i zakres dostępnych informacji.
Kształt nie odtwarza historii transakcji
Dla zwykłego doji z tabeli możliwa jest droga 100 → 105 → 95 → 100, ale także 100 → 95 → 105 → 100. Obie dają identyczne OHLC. Nie można więc na podstawie tej świecy twierdzić, że najpierw kupujący, a potem sprzedający przejęli kontrolę. Nie widać też czasu spędzonego na poszczególnych poziomach ani wolumenu każdego ruchu.
Na otwartej świecy bieżący C jest ostatnią dostępną ceną. Przy O = 100, H = 105 i L = 95 chwilowy C = 100 daje doji, ale końcowy C = 104 daje korpus 4, czyli 40% zakresu. Taki ostateczny kształt nie spełnia ani naszego doji, ani bąka. Reguła wykorzystująca zamkniętą świecę może podjąć decyzję dopiero po jej zamknięciu.
Jak wykorzystać porównanie we własnym teście
- Zapisz definicję. Podaj źródło cen, interwał, strefę czasu, próg, wersję detektora i sposób traktowania równości na granicy.
- Sprawdź rozbieżne świece. Zacznij od korpusu, bieżącego zakresu i poprzedniej średniej. Zweryfikuj nietypowe maksimum oraz użycie wyłącznie zamkniętych świec.
- Osobno testuj strategię. Zdefiniuj trend, wejście, wyjście, wykonanie i koszty, zanim obejrzysz wyniki. Zachowaj także nieudane przypadki i osobny okres oceny.
Wynik z jednego tygodnia nie ustala, która reguła jest lepsza ani czy doji zapowiada odwrócenie. Kolejnym krokiem jest przygotowanie sprawdzalnego backtestu, a budowę zwykłych świec opisują podstawy wykresu świecowego.
Sprawdź, czy rozumiesz
Jedno krótkie ćwiczenie
Świeca z 21.09.2026, 23:00 UTC ma korpus 0,5 pipsa, zakres 2 pipsy i średni zakres 10 poprzednich świec 8,6 pipsa. Dlaczego reguła 5% i TA-Lib dają różne etykiety?
Sprawdź odpowiedź
B/R = 0,5/2 = 25%, więc korpus przekracza 5% bieżącego zakresu: nie jest doji według reguły artykułu. Próg TA-Lib wynosi 10% × 8,6 = 0,86 pipsa. Korpus 0,5 pipsa mieści się w tym limicie, więc TA-Lib rozpoznaje doji. Reguły porównują korpus z różnymi podstawami; żadna etykieta nie rozstrzyga kierunku następnej świecy.