Świeca japońska pozwala odczytać cztery ceny jednego okresu: otwarcie, maksimum, minimum i zamknięcie. Zanim zaczniesz szukać nazw formacji, naucz się wskazywać te wartości i liczyć odległości między nimi. Dzięki temu odróżnisz zmianę od otwarcia od całego zakresu wahań, a wygląd świecy od interpretacji, którą ktoś dopisał do wykresu.
Cztery litery: O, H, L, C
O (open) oznacza otwarcie, H (high) maksimum, L (low) minimum, a C (close) zamknięcie. Dla zakończonego okresu O i C są odpowiednio pierwszą oraz ostatnią ceną zapisaną w danych użytych do utworzenia świecy. H i L wyznaczają ich skrajne wartości. Interwał określa okres: przykładowo H1 oznacza jedną godzinę.
Korpus łączy O z C. Górny cień biegnie od wyższego z tych poziomów do H, a dolny od niższego do L. Cienie bywają też nazywane knotami. Gdy C jest większe od O, świeca jest wzrostowa względem własnego otwarcia; przy C mniejszym od O jest spadkowa. To porównanie dwóch cen, a nie ocena przyszłego kierunku rynku.
Dwie świece, te same długości
Przyjmijmy dwa niezależne, hipotetyczne przykłady EUR/USD. Nie jest to zapis transakcji ani kolejnych godzin. W pierwszym O = 1,1000, H = 1,1030, L = 1,0990 i C = 1,1020. W drugim zamieniamy wyłącznie O i C. W tym przykładzie jeden pip to 0,0001 kursu.
Na małym ekranie przesuń rysunek poziomo. Po ustawieniu fokusu można używać klawiszy strzałek.
Na obu rysunkach maksimum i minimum są w tych samych miejscach. Korpus zajmuje ten sam przedział, lecz etykiety otwarcia i zamknięcia zamieniają się miejscami. Dlatego wystarczy odczytać wartości, aby ustalić kierunek świecy także na wydruku bez kolorów.
Korpus, cienie i zakres: kontrola rachunkowa
W poniższych wzorach max wybiera większą liczbę, min mniejszą, a pionowe kreski oznaczają wartość bezwzględną. Długość korpusu jest nieujemna; znak ma dopiero zmiana C − O.
| Wielkość | Wzór | Własne obliczenie |
|---|---|---|
| Cały zakres | H − L | 1,1030 − 1,0990 = 0,0040 = 40 pipsów |
| Korpus | |C − O| | |1,1020 − 1,1000| = 0,0020 = 20 pipsów |
| Górny cień | H − max(O, C) | 1,1030 − 1,1020 = 0,0010 = 10 pipsów |
| Dolny cień | min(O, C) − L | 1,1000 − 1,0990 = 0,0010 = 10 pipsów |
| Zmiana od otwarcia | C − O | 1,1020 − 1,1000 = +0,0020 = +20 pipsów |
Kontrola wyniku jest prosta: górny cień + korpus + dolny cień = cały zakres. Tutaj 10 + 20 + 10 = 40 pipsów. Korpus stanowi 20/40 × 100% = 50% zakresu. To opis proporcji tego rysunku, bez uniwersalnego progu „silnej świecy”. W drugim przykładzie długości pozostają identyczne, natomiast C − O wynosi −20 pipsów.
Zakres 40 pipsów nie oznacza, że cena przebyła łącznie tylko 40 pipsów. Mogła wielokrotnie wracać między poziomami. Nie oznacza również dostępnego zysku 40 pipsów: sam rysunek nie określa chwili wejścia, wyjścia, strony kwotowania ani kosztów.
Poprawna suma nie wystarcza do kontroli danych OHLC
Równość „cienie + korpus = zakres” sama nie wykrywa wszystkich błędnych danych. W kontrolnym, celowo niepoprawnym rekordzie O = 1,1000, H = 1,1010, L = 1,0990, C = 1,1020 zamknięcie leży ponad rzekomym maksimum. Wzory dają korpus 20 pipsów, dolny cień 10 oraz górny cień −10. Suma nadal wynosi 20 pipsów, tyle samo co H − L.
Przed liczeniem proporcji sprawdź więc także L ≤ min(O, C) oraz max(O, C) ≤ H. Tutaj drugi warunek zawodzi. Ujemny cień nie jest odmianą formacji: sygnalizuje niespójność rekordu albo porównanie pól z różnych źródeł. Nie zamieniaj go automatycznie na zero, bo ukryjesz problem. Ten kontrprzykład jest testem poprawności importu, a nie obserwowaną świecą.
Co rzeczywiście wynika z kształtu?
Długi dolny cień informuje, że minimum leży daleko poniżej niższej krawędzi korpusu. Nie ujawnia, kto składał zlecenia ani dlaczego kurs później znalazł się wyżej. Z czterech liczb nie odtworzysz liczby transakcji, rozkładu czasu na poszczególnych poziomach ani kolejności osiągnięcia H i L.
Również dodatnie C − O nie dowodzi wzrostu względem poprzedniego zamknięcia: do takiego porównania potrzebujesz piątej liczby, C poprzedniej świecy. Przykładowo przy poprzednim C = 1,1040 pierwszy rysunek nadal ma wzrostowy korpus, choć zamknięcie 1,1020 jest od poprzedniego niższe o 20 pipsów. Te dwa zdania nie są sprzeczne.
Gdy O = C, korpus ma długość zero. H i L mogą jednak leżeć daleko od niego. Jeżeli wszystkie cztery ceny są równe, zakres także wynosi zero i udziału korpusu w zakresie nie da się obliczyć przez dzielenie. Nie wyciągaj z takiego obrazu wniosku o braku wszystkich transakcji na rynku.
Dwa zrzuty, podobna świeca — sprawdź skalę
Na dwóch niezależnych zrzutach jedna świeca może zajmować taką samą wysokość, mimo zupełnie innego zakresu cen. W fikcyjnym przykładzie A ma O = 101, H = 104, L = 100, C = 103; B ma O = 105, H = 120, L = 100, C = 115. Oba korpusy zajmują połowę własnego zakresu.
Przesuń diagram w bok, aby zobaczyć całość
Zakres A wynosi 4, a B 20 jednostek. Udział korpusu to odpowiednio 2/4 i 10/20, czyli po 50%. Podobna proporcja nie oznacza podobnego rozmiaru ruchu. Do porównania dwóch zrzutów przepisz OHLC oraz odległości w jednostkach ceny; do porównania wizualnego ustaw wspólną skalę. Z wysokości w pikselach bez osi nie ustalisz zakresu.
Założenia: To autorski model rysunku: osobne osie dopasowują pełny zakres do 200 px, a wspólna oś liniowa obejmuje 100–120. Ceny i wysokości są umowne, bez wniosków o przyszłym kierunku.
Jak sprawdzić świecę na platformie
Najpierw wybierz zwykły wykres świecowy i odczytaj OHLC w oknie danych. Zapisz symbol, interwał oraz to, czy oglądany okres już się zakończył. Na świecy w trakcie tworzenia ostatnia cena pełni rolę bieżącego C; maksimum, minimum i korpus mogą się jeszcze zmienić. Ocena gotowego kształtu przed zakończeniem okresu jest oceną tymczasową.
Sprawdź również źródło cen. Dokumentacja MT5 opisuje wykresy instrumentów OTC oparte na Bid, a instrumentów giełdowych na Last. Świeca z kwotowań nie staje się przez to zapisem wszystkich wykonanych transakcji. Przy porównywaniu wykresów sprawdzaj więc także dostawcę danych i ustawienia.
Kolor jest ustawieniem wizualizacji. TradingView pozwala nawet uzależnić go od poprzedniego zamknięcia zamiast od własnego O. Gdy kolor wydaje się sprzeczny z korpusem, zacznij od sprawdzenia tego ustawienia. Do nauki wybierz kontrastowe kolory i kontroluj relację C do O w danych.
Na początek zapisz jeden neutralny opis: „zamknięcie 20 pipsów nad otwarciem, zakres 40 pipsów, oba cienie po 10”. Taki zapis można sprawdzić. Dopiero osobno formułuj hipotezę o następnej świecy i sposób jej oceny. Sposób łączenia okresów i granice interpretacji formacji znajdziesz w pełnym przewodniku po świecach japońskich.
Sprawdź, czy rozumiesz
Jedno krótkie ćwiczenie
Około 2 min · możesz spróbować ponownie
Dwa zrzuty z osobnymi osiami pokazują świece tej samej wysokości. Pierwsza ma H = 204, L = 200, druga H = 220, L = 200. Który wniosek można sprawdzić?
- Ich zakresy są równe, bo mają tyle samo pikseli.
- Druga ma pięć razy większy zakres w jednostkach ceny.
- Druga musi przynieść pięć razy większy zysk.
Sprawdź odpowiedź i wyjaśnienie
Druga ma pięć razy większy zakres w jednostkach ceny.
Tak: 220 − 200 = 20, a 204 − 200 = 4. Stosunek zakresów wynosi 20/4 = 5, niezależnie od kadrowania.
Jeszcze jedno ćwiczenie
Hipotetyczna świeca EUR/USD ma O = 1,1000, H = 1,1030, L = 1,0990 i C = 1,0995. Przy 1 pipie = 0,0001 policz korpus, oba cienie, zakres, zmianę C − O i procent zakresu zajmowany przez korpus.
Sprawdź odpowiedź
Korpus: 5 pipsów. Górny cień: 30 pipsów, dolny: 5 pipsów. Zakres: 40 pipsów; kontrola 30 + 5 + 5 = 40. Zmiana C − O: −5 pipsów, więc świeca jest spadkowa względem otwarcia. Korpus zajmuje 5/40 × 100% = 12,5% zakresu.