Słownik skrótów tradera — co znaczą SL, TP, BE, R:R i reszta?

Pierwszy wieczór na forum tradingowym potrafi przypominać czytanie depeszy w obcym alfabecie. „Wszedłem na L po retescie S/R, SL pod LL, TP przy poprzednim HH, a jak będzie BOS, to dorzucę." Dla osoby po dwóch tygodniach z rynkiem to ciąg liter bez znaczenia, a każdy z tych skrótów ma prostą treść. Żargon jest realną barierą — nie dlatego, że kryje trudną wiedzę, lecz dlatego, że nikt nie tłumaczy go po kolei. Poniżej rozkładam te skróty na warstwy: zlecenia, struktura rynku, metryki, styl handlu, makro i slang.

Zarządzanie pozycją — SL, TP, BE, trailing stop

To warstwa, którą widzisz najczęściej, bo dotyczy każdej otwartej transakcji. Każdy skrót opisuje albo rodzaj zlecenia, albo decyzję o pozycji. Amerykański nadzór rynku (SEC) i dokumentacja MetaTrader 5 definiują je identycznie — różni się tylko nazewnictwo potoczne.

SL — stop-loss

Zlecenie obronne zamykające pozycję po z góry ustalonej cenie, gdy rynek idzie przeciwko Tobie; ogranicza pojedynczą stratę.

TP — take-profit

Zlecenie realizujące zysk — zamyka pozycję automatycznie, gdy cena dojdzie do wyznaczonego poziomu.

BE / BU — break-even / break-up

Punkt rentowności; „przesunąć na BE" to przestawić stop-loss na cenę otwarcia, po czym transakcja nie może już przynieść straty.

TS — trailing stop

Ruchomy stop podążający za ceną w stronę zysku z zadanym dystansem; nigdy nie cofa się w stronę straty.

pending — zlecenie oczekujące (limit / stop)

Zlecenie ustawione z wyprzedzeniem na konkretnym poziomie; limit czeka na lepszą cenę, stop aktywuje się po jej przebiciu.

partial close — częściowe zamknięcie

Zamknięcie części pozycji z pozostawieniem reszty na rynku, zwykle po dojściu do pierwszego celu.

Najwięcej nieporozumień budzi para SL i TP — to one definiują, ile ryzykujesz i ile chcesz wygrać, zanim klikniesz „kup". Mechanikę obu rozkładam w tekście o różnicy między stop-lossem a take-profitem, a działanie ruchomego stopu — w materiale o tym, jak działa trailing stop. Pełną systematykę typów zleceń znajdziesz w sekcji o rodzajach zleceń i modelach wykonania kursu MyBank.pl.

Struktura rynku — S/R, TF, HH/HL/LH/LL, BOS, ChoCh

Druga warstwa opisuje, jak trader czyta wykres przed zleceniem. To skróty z analizy ruchu ceny (price action) — brzmią technicznie, ale stoją za nimi proste obserwacje o szczytach, dołkach i poziomach.

S/R — wsparcie i opór (support / resistance)

Poziomy, przy których ruch wielokrotnie się zatrzymywał; wsparcie pod ceną hamuje spadki, opór nad ceną — wzrosty.

TF — interwał czasowy (timeframe)

Czas jednej świecy — od M1 (minuta) przez H1 i H4 po D1 (dzień); im wyższy interwał, tym mocniejszy sygnał.

HH / HL / LH / LL — kolejne szczyty i dołki

Wyższy szczyt, wyższy dołek, niższy szczyt, niższy dołek; sekwencja HH i HL oznacza trend wzrostowy, a LH i LL — spadkowy.

BOS — wybicie struktury (break of structure)

Moment, w którym cena przebija poprzedni szczyt lub dołek i potwierdza kontynuację trendu.

ChoCh — zmiana charakteru (change of character)

Pierwszy sygnał możliwego odwrócenia — gdy po serii wyższych dołków pojawia się niższy dołek (lub odwrotnie).

setup / pullback / retest

Setup to układ spełniający warunki strategii, pullback to cofnięcie ceny w trendzie, retest to powrót do przebitego poziomu.

Uczciwie: BOS i ChoCh pochodzą z popularnej ostatnio szkoły opisu struktury i bywają używane luźno, bez jednej definicji. Fundament jest jednak klasyczny — wsparcie, opór i sekwencja szczytów oraz dołków. Metodę pokazuję w przewodniku o tym, jak rysować wsparcie i opór.

„Celem dobrego tradera jest zawieranie najlepszych możliwych transakcji. Pieniądze są sprawą wtórną." — Alexander Elder, Trading for a Living, Wiley, 1993.

Metryki i ryzyko — zysk do ryzyka, DD, P/L, equity

Trzecia warstwa to liczby, którymi mierzysz wyniki. Tu precyzja zapisu znaczy najwięcej, bo te skróty trafiają do dziennika i rozliczeń.

stosunek zysku do ryzyka (reward-to-risk)

Relacja planowanego zysku do ryzykowanej kwoty; zapisuj ją jako proporcję, np. „zysk do ryzyka 1:2", a nigdy jako sam mnożnik.

DD — obsunięcie kapitału (drawdown); ATH — szczyt wszech czasów

DD to spadek wartości rachunku od ostatniego szczytu (czyli od ATH, all-time high) do dołka, wyrażony w procentach.

P/L — wynik (profit / loss)

„Floating P/L" to wynik niezrealizowany na otwartej pozycji, „realized P/L" — już zaksięgowany po zamknięciu.

pip / lot

Pip to najmniejsza standardowa jednostka zmiany kursu pary, lot to jednostka wielkości pozycji.

equity / balance

Balance to saldo bez otwartych pozycji, equity — saldo skorygowane o bieżący wynik pozycji otwartych.

Skąd bierze się pip, tłumaczę w materiale o tym, czym jest pip, a różnice wielkości pozycji — w tekście o lotach mikro, mini i standardowych. Jak głęboki drawdown jest jeszcze normalny, piszę przy okazji maksymalnego obsunięcia kapitału.

Styl handlu i makro — scalping, swing, NFP, CPI, FOMC

Czwarta i piąta warstwa to dwa słowniki kontekstu: pierwszy mówi, jak długo trzymasz pozycję, drugi — jakie wydarzenia potrafią nią zatrząść.

scalping

Handel na bardzo krótkim horyzoncie — pozycje trwają od sekund do kilku minut, z dużą liczbą transakcji dziennie.

day trading

Otwieranie i zamykanie pozycji w obrębie jednej sesji, bez przenoszenia na kolejny dzień.

swing

Handel średnioterminowy — pozycje trzymane od kilku dni do kilku tygodni.

position

Handel pozycyjny o najdłuższym horyzoncie — tygodnie i miesiące, często z myślą o trendzie fundamentalnym.

hawkish / dovish — jastrzębi / gołębi

Hawkish to bank centralny skłonny zacieśniać politykę i podnosić stopy, dovish — skłonny ją łagodzić i stopy obniżać.

NFP — Non-Farm Payrolls

Comiesięczny raport o zatrudnieniu poza rolnictwem w USA; jedna z najsilniej poruszających rynkiem publikacji.

CPI — wskaźnik cen konsumpcyjnych

Miara inflacji; wynik wyższy od oczekiwań zwykle przesuwa oczekiwania co do stóp i kurs dolara.

FOMC — Federal Open Market Committee

Komitet Rezerwy Federalnej decydujący o stopach w USA; obraduje na ośmiu posiedzeniach w roku.

Nawet jeśli handlujesz wyłącznie technicznie, warto wiedzieć, kiedy wypada NFP, CPI czy posiedzenie FOMC. Reakcja na te dane potrafi w kilka sekund unieważnić najczystszy układ na wykresie.

Slang z forów — „na L", „na S", elki, eski, bp

Ostatnia warstwa jest najbardziej zwodnicza: wygląda jak terminologia, a jest potocznym skrótem wymyślonym dla wygody w rozmowie. Trzeba ją rozumieć, żeby nadążyć za dyskusją, ale samemu lepiej jej unikać.

long / short — „na L" / „na S"

„Na L" to pozycja długa (zarabia na wzroście), „na S" — krótka (zarabia na spadku); litera bywa myloną ze stopem albo z lotem.

byk / niedźwiedź — bull / bear

Byk to nastawienie na wzrosty, niedźwiedź — na spadki; stąd „rynek byka" i „rynek niedźwiedzia".

elki / eski

Żargonowe nazwy pozycji: „elki" to pozycje długie (long), „eski" to pozycje krótkie (short) — zapis czysto potoczny i niejednoznaczny.

bp — punkty bazowe (basis points)

Setne części punktu procentowego; sto punktów bazowych to jeden procent, więc „Fed podniósł o 25 bp" znaczy ćwierć punktu.

Mówię o tym wprost, bo to ważne dla początkującego: te skróty są nieformalne i niejednoznaczne. „S" raz oznacza short, raz stop; „elki" mylą się z lotami. W rozmowie znajomych to nie szkodzi, ale w analizie, w dzienniku i w pytaniu do bardziej doświadczonej osoby napisz wprost „pozycja długa" albo „pozycja krótka". Różnicę rozkładam w tekście o pozycji długiej kontra krótkiej. Jasny język nie jest pedanterią — nieporozumienie kosztuje realne pieniądze.

Co zrobić jutro

1. Zrób własną ściągę z trzech kolumn. Otwórz arkusz albo kartkę i wypisz tylko te skróty, które realnie spotkałeś w ostatnim tygodniu na wykresie i w czacie; w drugiej kolumnie wpisz polskie znaczenie, w trzeciej jedno zdanie własnymi słowami. Pisanie z głowy utrwala dużo lepiej niż samo czytanie cudzej listy.
2. Przejrzyj swój dziennik transakcji pod kątem zapisu ryzyka. Sprawdź, czy relację zysku do ryzyka notujesz w czytelnej formie proporcji, na przykład „1:2", a nie jako sam mnożnik. Jeśli używasz skrótów potocznych, zamień je na jednoznaczne określenia — za pół roku, czytając stare wpisy, będziesz wdzięczny samemu sobie.
3. Ustaw w platformie SL i TP na następnej pozycji demo. Zanim klikniesz „kup" albo „sprzedaj", wpisz konkretne poziomy stop-lossa i take-profitu i policz, ile pipsów dzieli je od ceny wejścia. To zamienia abstrakcyjne skróty w liczby, które widzisz na rachunku, i wymusza myślenie o ryzyku przed transakcją, a nie po niej.
4. Zajrzyj raz w tygodniu do kalendarza makro. Sprawdź daty najbliższych publikacji NFP, CPI i posiedzenia FOMC i zaznacz je w swoim tygodniowym planie, nawet jeśli handlujesz wyłącznie technicznie. Chodzi o to, by nie trzymać otwartej pozycji w najbardziej zmiennym momencie tygodnia, a nie o prognozowanie samej decyzji.
5. Przy każdym nowym skrócie z forum dopytaj, zamiast zgadywać. Gdy ktoś użyje skrótu, którego nie znasz, poproś o rozwinięcie jednym pytaniem — większość traderów chętnie tłumaczy, a Ty unikniesz kosztownego nieporozumienia wynikającego z domyślania się znaczenia potocznego slangu.