Zobacz na przykładzie
| Sygnał | Działanie |
|---|---|
| „Zapłać, aby odblokować zwrot” | Wstrzymaj przelew i sprawdź podmiot niezależnie |
| Prośba o kod lub zdalny pulpit | Nie udostępniaj; jeśli już udostępniono — kontakt z bankiem |
| Podejrzenie wyłudzenia | Zachowaj dowody i zgłoś sprawę policji |
| Podejrzana strona lub e-mail | Zgłoś przez incydent.cert.pl |
| Podejrzany SMS | Przekaż niezmienioną wiadomość na 8080 |
Kontakt i numer telefonu znajdź samodzielnie na oficjalnej stronie instytucji.
Ktoś zna nazwę platformy i kwotę Twojej straty, a następnie oferuje szybkie odzyskanie pieniędzy. Ta wiedza nie potwierdza jego wiarygodności. Dane mogły zostać przekazane kolejnym oszustom.
Zwróć uwagę na warunek dodatkowej wpłaty
Sygnały ostrzegawcze to presja czasu, gwarantowany wynik, rzekomy podatek lub opłata za „odblokowanie” pieniędzy, żądanie przelewu na prywatny rachunek albo portfel kryptowalutowy. Dodatkowym alarmem jest prośba o kod autoryzacji lub instalację programu do zdalnego pulpitu.
Sama odpłatność usługi nie dowodzi oszustwa — legalna pomoc prawna też może być płatna. Sprawdź niezależnie tożsamość podmiotu, zakres umowy i osobę, która ją oferuje. Nie używaj do weryfikacji wyłącznie numeru lub linku przekazanego przez rozmówcę.
Sprawdź, czy trzy rekomendacje nie powtarzają jednego komunikatu
Trzy pozytywne publikacje mogą mieć tylko jedno źródło. CFTC opisuje oszustów wykorzystujących komunikaty prasowe z wymyślonymi cytatami, które trafiają również do serwisów informacyjnych. Sam wygląd zewnętrznego portalu nie potwierdza rekomendacji ani legalności oferty.
W autorskim ćwiczeniu firma pokazuje własny komunikat A, jego kopię na portalu B i zestawienie C cytujące tę samą kopię. Zakładamy, że po sprawdzeniu autorstwa i przypisów wszystkie trzy teksty prowadzą do materiału A.
| Materiał | Skąd pochodzi pozytywna opinia? | Co naprawdę potwierdza? |
|---|---|---|
| A: witryna firmy | Firma opisuje siebie | Treść jej własnego twierdzenia |
| B: przedruk komunikatu | Ten sam komunikat A | Rozpowszechnienie A |
| C: zestawienie z cytatem | Kopia B, pierwotnie A | Ponowne powtórzenie A |
Liczba adresów wynosi trzy, ale źródło opinii jest jedno. Cytowanie nazwy urzędu w komunikacie również nie oznacza jego poparcia. Odszukaj pierwotną wypowiedź i zweryfikuj tożsamość oraz zakres działania bezpośrednio przez oficjalny kanał, zamiast uznawać przedruki za trzy rekomendacje.
To procedura sprawdzania pochodzenia informacji, nie automatyczny dowód oszustwa każdej firmy korzystającej z komunikatów prasowych. W razie żądania kolejnej wpłaty zachowaj dowody i zastosuj kroki opisane poniżej.
Istniejąca firma nie potwierdza pochodzenia telefonu
W fikcyjnym przykładzie rozmówca podaje dane naprawdę istniejącej firmy F. Samodzielne sprawdzenie wpisu potwierdza dane firmy. To jeszcze nie dowodzi, że osoba na telefonie działa w jej imieniu. Istnienie podmiotu i pochodzenie konkretnej wiadomości to dwa pytania.
Przesuń diagram w bok, aby zobaczyć całość
Nie uznawaj telefonu za kontakt firmy wyłącznie na podstawie poprawnych danych podanych przez osobę. Zachowaj wiadomość oraz odpowiedź otrzymaną niezależnie. Nie odsyłaj weryfikacji na numer lub link przekazany tylko przez tego samego rozmówcę. Poniższe kroki służą zatrzymaniu kolejnych wpłat i zabezpieczeniu dowodów.
Założenia: Firma F, rozmówca i odpowiedź są wymyślone. Zakładamy autentyczny wpis i niezależnie znaleziony kontakt. Nie opisujemy wymaganych prawem dokumentów umocowania ani konkretnego postępowania urzędowego. Weryfikacja wzoru lub danych: FTC — Refund and Recovery Scams.
Zatrzymaj kolejne straty i zachowaj dowody
Nie wysyłaj kolejnej wpłaty obiecanej jako warunek zwrotu. Jeżeli przekazałeś dane bankowe, kody lub dostęp do urządzenia, pilnie skontaktuj się z bankiem przez jego oficjalną aplikację, stronę lub numer. Ustal, jakie działania zabezpieczające i możliwości dotyczące płatności są dostępne w Twojej sytuacji.
Zachowaj korespondencję, adresy stron, potwierdzenia przelewów, numery rachunków, identyfikatory transakcji i daty. Nie przesyłaj publicznie dokumentów zawierających dane wrażliwe.
Zgłoś sprawę właściwym kanałem
Podejrzenie przestępstwa zgłoś policji. Lista informacji pomocnych przy zawiadomieniu znajduje się na stronie Centralnego Biura Zwalczania Cyberprzestępczości.
Podejrzaną stronę lub e-mail możesz zgłosić przez formularz CERT Polska. Podejrzany SMS przekaż w niezmienionej postaci na numer 8080, bez zrzutu ekranu i dopisanych komentarzy; formularz nie przyjmuje zgłoszeń SMS. CERT reaguje na incydenty; nie prowadzi windykacji i nie zastępuje zawiadomienia policji. Żaden z tych kroków sam w sobie nie gwarantuje odzyskania pieniędzy.
Sprawdź, czy rozumiesz
Jedno krótkie ćwiczenie
Około 2 min · możesz spróbować ponownie
Autentyczny wpis potwierdza firmę F. Samodzielnie znaleziony kontakt z F nie potwierdza osoby, która zaoferowała odzyskanie pieniędzy. Co ustalono?
- Dane firmy są potwierdzone, ale pochodzenie tego kontaktu nie jest potwierdzone.
- Firma istnieje, więc rozmówca na pewno ją reprezentuje.
- Brak potwierdzenia gwarantuje odzyskanie pieniędzy inną metodą.
Sprawdź odpowiedź i wyjaśnienie
Dane firmy są potwierdzone, ale pochodzenie tego kontaktu nie jest potwierdzone.
To odrębne ustalenia. Sam wpis nie wystarcza do uznania oferty rozmówcy.
Jeszcze jedno ćwiczenie
Rozmówca zna kwotę Twojej straty i żąda kolejnej wpłaty przed wypłatą. Czy znajomość kwoty potwierdza jego wiarygodność?
Sprawdź odpowiedź
Nie. Dane o wcześniejszej stracie mogły trafić do oszustów. Weryfikację i kontakt z bankiem prowadź przez niezależnie znalezione oficjalne kanały.