Świeca japońska jest skrótem danych, a nie zapisem myśli uczestników rynku. Łączy otwarcie, maksimum, minimum i zamknięcie wybranego przedziału. Żeby używać jej rzetelnie, trzeba wiedzieć, z jakich cen powstała, kiedy została zamknięta i co znika podczas łączenia krótszych przedziałów. Ten przewodnik prowadzi od tych pytań do porównania formacji.
Co właściwie pokazuje wykres
O oznacza otwarcie, H maksimum, L minimum, a C zamknięcie. Korpus rozciąga się między O i C; cienie dochodzą do H oraz L. W zwykłym sposobie kolorowania świeca wzrostowa ma C większe od O, a spadkowa mniejsze. Sprawdź ustawienia: TradingView pozwala też kolorować świece według zmiany względem poprzedniego zamknięcia, co odpowiada na inne pytanie.
Nie każde O jest ceną pierwszej transakcji. Dokumentacja MetaTrader 5 rozróżnia wykresy instrumentów OTC tworzone z Bid oraz instrumentów giełdowych tworzone z Last. W pierwszym przypadku analizujesz kwotowania danej strony rynku; w drugim ceny wykonanych transakcji. Minimum świecy Bid nie jest automatycznie ceną, po której dało się kupić. Dane do analizy i ceny wykonania zlecenia trzeba rozpatrywać osobno.
Przed czytaniem formacji zapisz więc symbol, dostawcę danych, rodzaj ceny, interwał i granice świec. Dwa różne zestawy tych ustawień nie muszą dawać identycznych sylwetek. Sam fakt różnicy między wykresami nie rozstrzyga, który zapis jest błędny. Wprowadzenie do budowy pojedynczego znaku znajdziesz w podstawach świec japońskich.
Jak trzy świece stają się jedną
Przyjmijmy trzy kolejne, kompletne przedziały M5 bez luk w danych. Wszystkie godziny odnoszą się do jednego umownego zegara i tego samego źródła ceny. Dane są wymyślone wyłącznie do obliczeń; jednostek ceny nie utożsamiamy z pipsami.
| Przedział w umownym zegarze | O | H | L | C |
|---|---|---|---|---|
| 09:00–09:05 | 100 | 104 | 99 | 103 |
| 09:05–09:10 | 103 | 106 | 101 | 102 |
| 09:10–09:15 | 102 | 103 | 97 | 98 |
| Łącznie 09:00–09:15 | 100 | 106 | 97 | 98 |
Na małym ekranie przewiń rysunek poziomo. Wszystkie wartości znajdują się również w tabeli.
Wynikowa M15 bierze O z pierwszej świecy, H jako największe z trzech maksimów, L jako najmniejsze z minimów i C z ostatniej świecy. Dostajemy O = 100, H = 106, L = 97, C = 98. Nie uśredniamy otwarć ani zamknięć. Zakres to 106 − 97 = 9, korpus ma długość 2, górny cień 6, a dolny 1. Kontrola: 2 + 6 + 1 = 9.
Korpusy trzech M5 mają długości 3, 1 i 4. Ich suma wynosi 8, ale korpus M15 tylko 2. Większy interwał zachowuje skrajne ceny i wynik netto, a ukrywa część kolejności zmian. Dlatego nie jest po prostu „silniejszą wersją” dowolnej pojedynczej świecy z mniejszego interwału.
Gdzie w agregacie mieści się przerwa między świecami
Zmianę agregatu można rozłożyć na podpisane korpusy oraz przerwy między świecami. Dla kolejnych okresów obowiązuje tożsamość: Costatnie − Opierwsze = suma [C(i) − O(i)] + suma [O(i + 1) − C(i)]. Druga suma to różnice między następnym otwarciem a poprzednim zamknięciem. Znaki są konieczne; długości korpusów liczone bezwzględnie nie spełniają tego równania.
| Świeca | O/H/L/C | Podpisany korpus | Przerwa przed świecą |
|---|---|---|---|
| 1 | 100/102/100/102 | + 2 | Nie liczymy |
| 2 | 110/110/108/108 | −2 | + 8 |
Agregat ma O = 100, H = 110, L = 100 i C = 108, więc zmiana wynosi + 8. Suma podpisanych korpusów to + 2 − 2 = 0. Brakujące osiem jednostek znajduje się w różnicy 110 − 102 między okresami. Rachunek zgadza się: 0 + 8 = 8.
Nie dopisuj notowań pośrednich 103–109: model ich nie zawiera. Kontrola rozłożenia zmiany pozwala wykryć błędne założenie ciągłości przy eksporcie lub agregacji. Nie rozstrzyga jednak, czy przerwa wynikała z faktycznego kwotowania, sesji czy brakujących danych. Do tego potrzeba informacji o źródle.
Otwartą świecę łatwo pomylić z gotową
O godzinie 09:10 znamy tylko pierwsze dwie M5. Bieżąca M15 ma wtedy O = 100, H = 106, L = 99 i chwilowe C = 102. Wygląda wzrostowo. Po ukończeniu trzeciego przedziału ma zamknięcie 98 i jest spadkowa. Historyczny wykres pokaże ostateczny wynik, lecz reguła działająca o 09:10 nie mogła go jeszcze znać.
Przy testowaniu warunku opartego na zamknięciu M15 decyzja może korzystać z niego dopiero po zakończeniu tego przedziału. Nie można przypisać takiej decyzji idealnego wejścia przy wcześniejszym minimum 97. Jeśli strategia ma działać przed zamknięciem, trzeba osobno określić dostępne wtedy dane i sposób odtworzenia kolejnych zmian.
Formacja korpusów to nie formacja pełnych zakresów
Przy objęciu porównuje się korpusy, natomiast przy świecy zewnętrznej pełne high–low. Poniższy niezależny przykład celowo rozdziela te warunki. Przyjmujemy ścisłe nierówności: granice korpusu B muszą wyjść poza obie granice korpusu A.
| Świeca | O / H / L / C | Przedział korpusu | Pełny zakres |
|---|---|---|---|
| A — spadkowa | 103 / 106 / 98 / 100 | 100–103 | 98–106 |
| B — wzrostowa | 99 / 105 / 99 / 104 | 99–104 | 99–105 |
Korpus B zaczyna się przy 99, poniżej 100, i kończy przy 104, powyżej 103. Spełnia więc przyjęty geometryczny warunek wzrostowego objęcia. Jednocześnie minimum B jest wyższe od minimum A, a maksimum niższe: drugi pełny zakres mieści się w pierwszym. To nie jest świeca zewnętrzna. Do oceny pełnej formacji potrzebny byłby jeszcze uprzednio zdefiniowany kontekst; same dwie liczby graniczne nie dowodzą odwrócenia.
Rozpoznanie zależy również od traktowania równości i minimalnej wielkości korpusu. Te parametry trzeba zapisać, zanim policzy się częstotliwość występowania lub wyniki. Szczegóły porównania znajdują się w materiale o geometrii objęcia.
Nazwy pomagają porządkować kształty
Doji i bąk dotyczą małego korpusu oraz jego relacji do cieni; marubozu w idealnym wariancie nie ma cieni. Młot i wisielec dzielą sylwetkę z dolnym cieniem, lecz wymagają innego wcześniejszego kontekstu. Harami porównuje korpus drugiej świecy z pierwszym. To odmienne pytania o dane, a nie ranking pewności sygnałów.
Zamiast uczyć się wszystkich wariantów naraz, można wybrać jedną precyzyjną definicję i sprawdzić ją na liczbach. Przydadzą się osobne opracowania bąka i odmian doji oraz Harami. Zmiana progu lub usunięcie wymogu luki oznacza zmianę badanej reguły, również wtedy, gdy zostawia się tę samą nazwę.
Czego sama świeca nie rozstrzyga
Agregat M15 z przykładu jest zgodny zarówno z drogą 100 → 106 → 97 → 98, jak i 100 → 97 → 106 → 98. Bez krótszych danych nie wybierzesz jednej z nich. Tym bardziej nie odczytasz z OHLC liczby kupujących, motywacji uczestników ani kolejności realizacji dwóch zleceń znajdujących się wewnątrz zakresu.
Oddzielaj trzy etapy pracy: poprawność danych, rozpoznanie kształtu i wynik konkretnej reguły transakcyjnej. Pierwsze dwa nie zapewniają trzeciego. Test powinien uwzględniać również przypadki bez oczekiwanego ruchu, czas dostępności informacji, koszty oraz zasady wykonania. Dopiero taki zapis pozwala porównywać hipotezy; opisuje go przewodnik po backteście.
Sprawdź, czy rozumiesz
Jedno krótkie ćwiczenie
Po trzech M5 z przykładu dopisz czwartą: O = 98, H = 101, L = 96, C = 100. Jakie OHLC ma połączony przedział 09:00–09:20?
Sprawdź odpowiedź
O = 100 z pierwszej świecy, H = 106 jako największe maksimum, L = 96 jako najmniejsze minimum, C = 100 z ostatniej. Korpus wynosi 0, zakres 10, górny cień 6 i dolny 4. Zerowy korpus agregatu nie oznacza braku ruchu w jego wnętrzu.