MAE i MFE — analiza transakcji i kalibracja stop lossa oraz take profita

Mike przez dwa lata handlował EUR/USD ze sztywnym stopem na 20 pipsach i take profitem na 30. Skuteczność około 55%, stosunek zysku do ryzyka 1,4 — przyzwoicie, ale konto rosło niemrawo. Dopiero kiedy zalogował MAE i MFE dla 200 kolejnych zagrań, zobaczył, że ćwierć potencjalnych zwycięzców ucinał za ciasny stop, a sztywny take profit zostawiał na stole średnio 22 pipsy. Sześć miesięcy później skuteczność szła do 60%, stosunek zysku do ryzyka do 1,8, a roczny wynik o około 4 000 €.

Czym są MAE i MFE

MAE (Maximum Adverse Excursion, maksymalne niekorzystne wahanie) to największa strata, jaką pozycja chwilowo wykazywała w trakcie trwania, zanim została zamknięta. Termin wprowadził John Sweeney w książce Maximum Adverse Excursion: Analyzing Price Fluctuations for Trading Management wydanej przez Wiley w 1996 roku. MFE (Maximum Favorable Excursion) jest jego lustrzanym odpowiednikiem — największy chwilowy zysk pokazany przez pozycję przed zamknięciem.

Razem te dwie metryki opowiadają historię, której sam wynik końcowy nie pokaże: czy stop loss był rozsądnie ustawiony względem take profita i czy handlujesz w środku rozkładu ruchów. To najbardziej zaniedbane narzędzie detalisty — wymaga 15 sekund dyscypliny po każdej transakcji.

Co mierzymy w pojedynczej transakcji

Załóżmy hipotetycznie pozycję długą na EUR/USD: wejście 1,0850, stop 1,0820, take profit 1,0890. Pozycja kończy się z zyskiem 40 pipsów.

• Najniższa cena 1,0830. MAE wynosi minus 20 pipsów — pozycja wykorzystała dwie trzecie odległości do stopa.
• Najwyższa cena 1,0905. MFE wynosi plus 55 pipsów — w pewnym momencie zysk był 15 pipsów wyższy niż w chwili zamknięcia.
• Wskaźnik wychwytu zysku. 40 z 55 daje 73%, czyli przyzwoicie, choć poniżej optimum.

Pojedyncza transakcja niczego nie udowadnia. Liczy się rozkład tych dwóch liczb na próbce co najmniej stu zagrań — wtedy widać, czy stop i take profit są spójne z tym, co oferuje rynek.

Jak skalibrować stop loss na podstawie MAE

Najczęstszy błąd detalisty to ustawianie stopa albo na okrągłej liczbie pipsów, która brzmi rozsądnie, albo na kwocie w walucie rachunku. Oba podejścia są oderwane od tego, co dzieje się na rynku — i dlatego systematycznie gubią zyskowne pozycje na szumie.

1. Zbierz dane z co najmniej stu transakcji. Mniejsza próbka to szum statystyczny — pięć zagrań tygodniowo to około pięciu miesięcy zbierania danych.
2. Wyfiltruj pozycje zyskowne. Interesuje cię, jak głęboko cena spadała przy zagraniach, które ostatecznie zarobiły.
3. Policz średnie MAE w tej grupie. Jeśli wynosi 25 pipsów, stop na 20 pipsach tnie ćwierć zyskownych zagrań.
4. Ustaw stop na 1,1 do 1,2 razy średnie MAE zwycięzców. Bufor wystarczy, by przeżyć typowe wahanie, ale nie tak szeroki, by każda strata bolała.
5. Przelicz wielkość pozycji. Szerszy stop przy jednym procencie ryzyka oznacza mniejszą pozycję — to nie kompromis, tylko spójna matematyka.

Jak skalibrować take profit na podstawie MFE

Druga strona równania jest równie ważna i jeszcze częściej traktowana po macoszemu. Wielu inwestorów zamyka pozycję wcześniej niż rynek oferuje — z lęku albo przez sztywną regułę, która nie pasuje do instrumentu.

1. Policz średnie MFE wśród pozycji zyskownych. Jeśli typowa wygrana w pewnym momencie pokazywała 50 pipsów, a ty zamykasz na 30, oddajesz rynkowi 40% potencjału.
2. Policz wskaźnik wychwytu zysku — średni realizowany zysk podzielony przez średnie MFE. U detalisty wynosi on zwykle 50 do 60%. Profesjonalny benchmark to 70 do 80%.
3. Jeśli wskaźnik jest niższy niż 70%, masz trzy opcje. Pierwsza: przesunięcie take profita na 0,8 razy średnie MFE. Druga: trailing stop loss oparty na ATR. Trzecia, zwykle najlepsza: częściowe zamykanie pozycji — połowa na bliższym poziomie, druga połowa z trailingiem.
4. Przetestuj nowe wyjście na 50 transakcjach. Porównaj nie tylko skuteczność, ale przede wszystkim średni stosunek zysku do ryzyka.

Dwieście transakcji Mike’a — rachunek przed i po

Przypadek hipotetyczny, zbudowany na rozkładzie typowym dla sztywnych systemów na głównych parach w interwale godzinowym. Mike zaczynał z regułami: stop 20 pipsów, take profit 30 pipsów, jeden procent ryzyka. Po dwóch latach na EUR/USD i GBP/USD H1 zebrał 200 zamkniętych pozycji i przepuścił je przez Edgewonk.

Mike nie zmienił strategii — te same sygnały, ta sama analiza, te same pary i interwał. Zmienił tylko miejsce stopa i sposób zamykania pozycji zyskownych. Cała różnica wzięła się stąd, że te dwa parametry zostały wreszcie ustawione na podstawie danych. Przełożenie tej poprawy na wartość oczekiwaną pojedynczej transakcji ułatwia formuła expectancy.

„Wartość MAE polega na tym, że pokazuje, czego naprawdę potrzebuje twój system, a nie na tym, ile jesteś gotów zaryzykować. To zupełnie inny punkt wyjścia." — John Sweeney, Maximum Adverse Excursion: Analyzing Price Fluctuations for Trading Management, Wiley, 1996.

Narzędzia — czym mierzyć MAE i MFE

• Edgewonk (jednorazowo około 169 USD): automatycznie importuje historię z MetaTradera 4 i 5, liczy MAE i MFE, pokazuje rozkład.
• MyFxBook (bezpłatnie): podstawowa analiza w raportach po połączeniu z MetaTraderem — wystarczająca na początek.
• TradingView Strategy Tester: bezpłatny, wbudowany — w „List of trades" pokazuje adverse i favorable excursion dla każdej transakcji strategii w Pine Script.
• Excel lub Google Sheets (bezpłatnie): pełna kontrola, ale 10–15 godzin pracy nad pierwotnym szablonem i ręczne logowanie.

Co zrobić jutro — plan na pierwszy tydzień

1. Wybierz dziś narzędzie i dodaj kolumny MAE oraz MFE do swojego dziennika. Jeśli używasz profesjonalnego szablonu dziennika tradera, te dwie kolumny już tam są; jeśli budujesz dziennik w Excelu od podstaw, dorzucisz je w pięć minut, tak żeby od najbliższej transakcji wartości miały gdzie wpadać.
2. Przez najbliższe 15 sekund po każdej zamkniętej transakcji notuj MAE i MFE w pipsach. Większość brokerów wystawia te dane w raportach pozycji albo w zakładce historii — wystarczy zerknąć na najniższy i najwyższy punkt ceny w trakcie pozycji; bez dyscypliny tego kroku cała dalsza analiza się sypie.
3. Po dwóch–trzech miesiącach, gdy masz sto zagrań, policz średnie i medianę MAE oraz MFE osobno dla zwycięzców i przegranych. Sprawdź wskaźnik wychwytu zysku — to pierwszy moment, w którym dane mówią, gdzie przecieka kapitał: czy stop tnie zwycięzców, czy take profit zostawia połowę ruchu.
4. Ustaw nowy stop loss na 1,1 do 1,2 razy średnie MAE zwycięzców i wybierz strategię wyjścia. Przelicz wielkość pozycji, by zachować jeden procent ryzyka, po czym handluj według nowych parametrów przez kolejne pięćdziesiąt do stu transakcji i porównaj z bazą — porównanie mówi, czy poprawa jest realna, czy przypadkowa.
5. Wpisz w kalendarz przegląd kwartalny. Co trzy miesiące powtarzaj analizę, bo rynki ewoluują i wraz z nimi rozkład MAE oraz MFE; kwartalna kontrola wyłapuje zmiany, zanim odbiją się na rachunku. Tło daje artykuł o kluczowych metrykach, a kurs MyBanku ma rozdział o dzienniku i metrykach.