Wartość pipsa per para — dlaczego nie zawsze 10 dolarów?

Wartość pipsa to po prostu kwota, jaką zarabiasz lub tracisz, gdy kurs przesunie się o jeden pip. Brzmi jak stała, ale stałą nie jest. Na EUR/USD jeden pip przy pełnym locie to dokładnie 10 dolarów, na USD/JPY około 6,67 dolara, a na EUR/GBP blisko 12,70 dolara — i to przy identycznej wielkości pozycji. Ta różnica decyduje o tym, ile naprawdę ryzykujesz, dlatego w tym artykule rozkładam ją na czynniki: skąd się bierze, jak ją policzyć dla każdego typu pary i jak przeliczyć ją na złotówki przed otwarciem zlecenia.

Czym właściwie jest wartość pipsa

Pip to najmniejsza standardowa jednostka zmiany kursu — czwarte miejsce po przecinku dla większości par (0,0001) i drugie miejsce dla par z jenem (0,01). Jeżeli nie wiesz, skąd wzięła się ta jednostka, zacznij od artykułu co to jest pip i ile jest wart w EUR/USD — tutaj zakładam, że pojęcie pipsa jest już dla Ciebie jasne, i skupiam się wyłącznie na jego wartości pieniężnej.

Wartość pipsa odpowiada na inne pytanie: ile złotówek albo dolarów dopisuje się do Twojego salda za każdy pip w dobrą stronę i ile odpisuje za każdy pip w złą. Zależy ona od trzech rzeczy naraz — od wielkości pozycji, od tego, jaka waluta stoi w mianowniku pary (warto przy tym wiedzieć, czym w ogóle różnią się waluta bazowa i kwotowana), oraz od kursu, po którym przeliczasz wynik na walutę konta. Pierwszy czynnik kontrolujesz sam, dobierając liczbę lotów; dwa pozostałe narzuca rynek i konstrukcja pary. To dlatego ten sam ruch o pięćdziesiąt pipsów na dwóch instrumentach oznacza dwie różne kwoty na koncie.

Pary z dolarem w mianowniku — najprostszy przypadek

Najłatwiej liczy się pary, w których dolar amerykański stoi po prawej stronie, czyli jest walutą kwotowaną: EUR/USD, GBP/USD, AUD/USD, NZD/USD. Pełny lot to zawsze 100 000 jednostek waluty bazowej, a pip wynosi 0,0001 dolara. Mnożymy jedno przez drugie: 100 000 × 0,0001 = 10 dolarów. I to się nie zmienia, niezależnie od tego, czy EUR/USD stoi na 1,05, czy na 1,15.

Wszystkie majory typu „coś do dolara" dają równe 10 dolarów na pip przy pełnym locie. To jedyna grupa, w której wartość pipsa jest naprawdę stała, i właśnie dlatego EUR/USD jest tak wygodnym instrumentem na początek nauki. Cała reszta wymaga już jednego dodatkowego kroku.

Pary z dolarem w liczniku — wartość zmienna

Kiedy dolar przesuwa się na lewą stronę pary i staje walutą bazową — USD/JPY, USD/CHF, USD/CAD — sytuacja się komplikuje, bo wynik pipsa rodzi się w walucie obcej i trzeba go przeliczyć z powrotem na dolary po bieżącym kursie. Ogólna logika jest taka: bierzesz 100 000 jednostek razy rozmiar pipsa, dostajesz wartość w walucie kwotowanej, a potem dzielisz ją przez kurs pary.

Weźmy USD/JPY przy kursie 150. Pip to 0,01 jena, więc na pełnym locie ruch o jeden pip jest wart 100 000 × 0,01 = 1 000 jenów. Żeby zobaczyć to w dolarach, dzielimy przez kurs: 1 000 / 150 = 6,67 dolara. Dla USD/CHF przy kursie 0,90 pip to 0,0001 franka, czyli 10 franków na locie, a po podzieleniu przez 0,90 wychodzi 11,11 dolara.

Najważniejszy wniosek z tej grupy: wartość pipsa płynie razem z kursem. Gdy USD/JPY urośnie ze 150 do 160, jeden pip przestaje być wart 6,67 dolara i spada do 6,25 (1 000 / 160). Różnica jest niewielka na pojedynczej transakcji, ale rośnie wraz z liczbą lotów. Trader, który zapamiętał pipsa na USD/JPY sprzed roku, po większym ruchu kursu pracuje już na nieaktualnych danych.

Crossy bez dolara — przeliczenie przez kurs pomocniczy

Najwięcej rachunków wymagają pary, w których dolara nie ma w ogóle — tak zwane crossy: EUR/GBP, EUR/JPY, GBP/JPY, AUD/NZD. Tutaj wartość pipsa najpierw powstaje w walucie kwotowanej, a żeby sprowadzić ją do dolarów konta, musisz skorzystać z kursu pomocniczego, czyli z osobnej pary łączącej tę walutę z dolarem.

Na EUR/GBP przy kursie 0,86 jeden pip na pełnym locie to 100 000 × 0,0001 = 10 funtów. Funty zamieniamy na dolary przez kurs GBP/USD; jeśli stoi on na 1,27, to 10 × 1,27 = 12,70 dolara za pip. To więcej niż na EUR/USD, mimo że nominalnie handlujesz tym samym jednym lotem. Z kolei GBP/JPY i EUR/JPY rozliczają się w jenach, więc działają jak każda para z jenem: 100 000 × 0,01 = 1 000 jenów, a po podzieleniu przez USD/JPY na poziomie 150 dostajemy 6,67 dolara.

Stąd właśnie biorą się rozjazdy, które zaskakują początkujących. GBP/JPY, owiany legendą „bestii" o ogromnej zmienności, ma w przeliczeniu na dolary niższą wartość pipsa niż spokojne EUR/USD — bo liczy się w tanich jenach. EUR/GBP odwrotnie: każdy pip waży więcej, bo funt jest droższy od dolara. Sam rozmiar dziennego ruchu nie mówi więc nic o tym, ile ryzykujesz na pojedynczy pip.

Mniejsze loty i przeliczenie na złotówki

Wszystkie liczby powyżej dotyczą pełnego lota, czyli 100 000 jednostek. W praktyce większość początkujących handluje mniejszymi pozycjami, a wartość pipsa skaluje się wtedy wprost proporcjonalnie. Mini-lot to jedna dziesiąta pełnego, więc i pip jest dziesięć razy mniejszy. Micro-lot to jedna setna — pip kurczy się sto razy. Jeżeli chcesz zrozumieć same wielkości pozycji, sięgnij po tekst o tym, czym różni się lot, mini-lot i micro-lot.

Polski inwestor rzadko trzyma konto w dolarach, więc na koniec dochodzi jeszcze jeden krok: przeliczenie wyniku na złotówki po kursie USD/PLN. Przy kursie w okolicach 4,0 sprawa jest prosta — wystarczy pomnożyć wartość dolarową przez cztery. Pip na pełnym locie EUR/USD wart 10 dolarów to mniej więcej 40 złotych, na mini-locie około 4 złote, a na micro-locie około 40 groszy. Kiedy kurs dolara się zmienia, zmienia się i ten przelicznik, ale dla rozeznania w skali ryzyka przybliżenie „razy cztery" w zupełności wystarczy.

Dlaczego to wszystko ma znaczenie dla wielkości pozycji

Wartość pipsa nie jest ciekawostką rachunkową — to brakujące ogniwo między procentem ryzyka a liczbą lotów, którą wpisujesz do platformy. Reguła jest jedna: ryzyko na transakcję równa się liczbie pipsów stop lossa pomnożonej przez wartość pipsa i przez wielkość pozycji. Jeśli chcesz, żeby ryzyko było stałe, a wartość pipsa zmienia się między parami, to wielkość pozycji musi się dopasowywać. Dokładnie na tym opiera się dobór wielkości pozycji w kursie forex MyBank.pl, gdzie liczba lotów wynika z ryzyka, a nie z przyzwyczajenia.

Załóżmy konto 10 000 dolarów, ryzyko 1 procent na transakcję, czyli 100 dolarów, i stop loss 50 pipsów na każdej parze. Liczba lotów wypada wtedy zupełnie inaczej dla różnych instrumentów, mimo że deklarowane ryzyko jest identyczne.

Inwestor, który wszędzie wpisuje 0,20 lota, bo „tak liczył na EUR/USD", na USD/CHF ryzykuje w rzeczywistości więcej, niż zamierzał, a na USD/JPY mniej. Konsekwentne dopasowanie liczby lotów do wartości pipsa to fundament rozsądnego doboru pozycji — temat, który rozwijam w artykule o tym, jak policzyć wielkość pozycji, żeby nie stracić więcej niż 1 procent. Zanim jednak dojdziesz do wielkości pozycji, warto zrozumieć, dlaczego zysk na koncie bywa mniejszy niż ruch ceny razy wielkość pozycji — różnicę robi właśnie spread i zaokrąglenie wartości pipsa.

„To wielkość pozycji, a nie wybór wejścia, decyduje o tym, czy przetrwasz na rynku. Większość traderów obsesyjnie szuka idealnego sygnału, podczas gdy prawdziwa różnica tkwi w odpowiedzi na pytanie: ile?" — Van K. Tharp, *Trade Your Way to Financial Freedom*, McGraw-Hill, 1998.

Co zrobić, gdy zamkniesz tę stronę

1. Sprawdź wartość pipsa w swojej platformie. Otwórz MT4 lub MT5, kliknij kolejno na EUR/USD, USD/JPY i EUR/GBP, otwórz okno nowego zlecenia i odszukaj pole z wartością pipsa albo z wartością jednego punktu. Porównaj trzy liczby — zobaczysz na własne oczy, że przy tej samej wielkości pozycji różnią się one o kilkadziesiąt procent.
2. Policz pipsa na palcach dla swojej ulubionej pary. Weź bieżący kurs i przejdź przez formułę: 100 000 razy rozmiar pipsa, a dla par z dolarem w liczniku albo crossów podziel wynik przez właściwy kurs. Sprawdź, czy Twój rezultat zgadza się z tym, co pokazała platforma. Jeśli tak — rozumiesz mechanizm, a nie tylko ufasz programowi.
3. Zapisz przelicznik na złotówki nad monitorem. Na karteczce wypisz trzy liczby dla swojej standardowej pozycji: ile pip wart jest w dolarach, ile w złotych po kursie około 4,0 i jaką kwotą w złotych ryzykujesz na typowym stop lossie. Po dwóch tygodniach handlu te wartości będziesz miał w głowie i przestaniesz dobierać wielkość pozycji „na czuja".
4. Przelicz wielkość pozycji dla dwóch różnych par przy tym samym ryzyku. Ustal swój procent ryzyka i typowy stop loss, a potem wylicz liczbę lotów osobno dla pary dolarowej i dla crossa. Zobaczysz, o ile muszą się różnić, żeby ryzyko w złotówkach pozostało takie samo — i właśnie ten nawyk odróżnia świadomy dobór pozycji od zgadywania.