Spread vs komisja — jak realnie liczyć koszt brokera?

Reklama krzyczy „zero prowizji", a ty czytasz to jako „za darmo". To pierwszy błąd początkującego. Broker, który nie pobiera prowizji, i tak musi na tobie zarobić — robi to przez szerszy spread wbudowany w cenę. Pieniądze wychodzą z konta tak samo, tylko nie widzisz osobnej pozycji w historii. Cały sens tego tekstu sprowadza się do jednego pytania: ile naprawdę kosztuje cię jedna transakcja, niezależnie od tego, jak broker nazywa swój cennik.

Dwa sposoby, na które broker zarabia na twoim zleceniu

Broker forex ma dwa podstawowe kanały przychodu od klienta detalicznego. Pierwszy to spread — różnica między ceną kupna (ask) a ceną sprzedaży (bid). Istnieje też trzeci, mniej znany model: broker może kierować zlecenia do konkretnych dostawców płynności w zamian za wynagrodzenie — mechanizm znany jako PFOF (payment for order flow), zakazany w UE, ale spotykany za granicą. Kupujesz po wyższej, sprzedajesz po niższej, a broker zatrzymuje różnicę. Spread płacisz w momencie otwarcia pozycji, bo wchodzisz po stronie ask, a rynek wycenia cię natychmiast po bid. Spread jest wbudowany w cenę i nie pojawia się jako osobna opłata — dlatego tak łatwo go przeoczyć.

Drugi kanał to prowizja (komisja) — jawna, stała opłata naliczana od wielkości pozycji, zwykle podawana za lot. Najczęściej spotkasz model „per side", czyli osobno za otwarcie i za zamknięcie, więc kwota podana w cenniku trzeba podwoić, żeby policzyć pełny koszt jednej transakcji w obie strony (round turn). Prowizję widać w platformie jako odrębną linię, więc jest psychologicznie bardziej bolesna — choć wcale nie musi oznaczać wyższego kosztu całkowitego.

W praktyce brokerzy stosują dwa główne podejścia. Konto typu Standard zwykle nie ma prowizji, ale ma szerszy spread — cały koszt siedzi w cenie. Konto typu Raw lub ECN ma spread zredukowany niemal do zera, ale dokłada prowizję od lota. To nie są dwa różne poziomy uczciwości, tylko dwa sposoby zapakowania tej samej opłaty. Klucz w tym, by porównywać je w jednej, wspólnej walucie: w całkowitym koszcie transakcji.

Jak policzyć prawdziwy koszt jednej transakcji

Wzór jest prosty i działa dla każdego modelu cenowego:

koszt całkowity = (spread w pipsach × wartość pipsa) + prowizja round turn

Dla pary EUR/USD przy pozycji jednego lota standardowego (100 000 jednostek) jeden pips jest wart około 10 dolarów. Przy 0,1 lota to około 1 dolar, przy 0,01 lota — około 10 centów. Mając tę liczbę, sprowadzasz spread i prowizję do tej samej jednostki i dopiero wtedy widzisz, który model jest dla ciebie tańszy. Bez tego porównujesz pipsy z dolarami i wychodzą bzdury.

Konkretny przykład: konto Standard kontra konto Raw

Posłużę się hipotetycznym, ale realistycznym zestawieniem (liczby są ilustracyjne, służą pokazaniu mechanizmu — własne stawki sprawdź u swojego brokera). Załóżmy dwa konta na tej samej parze EUR/USD i jednym locie.

Na jednej transakcji różnica wygląda skromnie. Ale handel to wolumen. Sto transakcji w miesiącu po jednym locie to przy koncie Standard 1200 dolarów kosztu, a przy koncie Raw — 800 dolarów. Cztery dolary na transakcji urosły do czterystu dolarów miesięcznie, czyli prawie pięciu tysięcy rocznie, które zostają na twoim koncie zamiast u brokera. To jest właśnie powód, dla którego aktywni traderzy tak pilnują modelu rozliczeń.

Gdzie jest punkt równowagi między modelami

Skoro konto Raw zwykle wygrywa przy aktywnym handlu, naturalne pytanie brzmi: kiedy przestaje wygrywać. Odpowiedź kryje się w prowizji, bo to ona jest stałym, „twardym" kosztem niezależnym od tego, jak ciasny jest spread. Przy bardzo małych pozycjach prowizja minimalna potrafi być nieproporcjonalnie wysoka.

Wróćmy do przykładu, ale zmniejszmy pozycję do 0,01 lota. Na koncie Standard spread 1,2 pipsa kosztuje wtedy około 12 centów i tyle. Na koncie Raw spread to grosz, ale prowizja round turn liczona od lota również się kurczy — i tu pojawia się haczyk: wielu brokerów ECN stosuje prowizję minimalną za zlecenie. Jeśli taka minimalna stawka jest wyższa niż proporcjonalnie naliczone 7 centów, mikropozycja na koncie Raw przestaje być tańsza. Dla kogoś, kto handluje setnymi częściami lota, prosty spread bywa po prostu wygodniejszy i tańszy.

Drugi czynnik to częstotliwość. Im więcej transakcji, tym mocniej liczy się każdy zaoszczędzony pips, bo mnożysz oszczędność przez wolumen. Przy kilku zleceniach w tygodniu różnica między modelami w skali roku bywa symboliczna i nie warto dla niej zmieniać brokera. Przy kilkudziesięciu zleceniach dziennie ta sama różnica decyduje o tym, czy twoja strategia w ogóle ma dodatnią wartość oczekiwaną po kosztach.

„Analizy krajowych nadzorców pokazują, że 74–89% rachunków detalicznych traci pieniądze, ze średnią stratą na klienta od 1600 do 29 000 euro." — European Securities and Markets Authority (ESMA), komunikat prasowy o interwencji produktowej, 2018

Scalper czy okazjonalny trader — komu który model służy

Z powyższego wynika dość czytelny podział. Scalper i aktywny day-trader, którzy otwierają kilkadziesiąt pozycji dziennie i często zamykają je o kilka pipsów ruchu, niemal zawsze wyjdą lepiej na koncie Raw lub ECN. Przy ich wolumenie szeroki spread na koncie Standard zjadałby większość przewagi, a niski spread plus jawna prowizja dają najniższy realny koszt jednostkowy. Dla nich liczy się też jakość egzekucji, bo różnica jednego pipsa na wejściu robi ich wynik.

Okazjonalny trader, który zagląda na rynek kilka razy w tygodniu i trzyma pozycje dłużej, ma odwrotny rachunek. Jego całkowity wolumen jest niski, więc różnica kilku dolarów na transakcji nie sumuje się do istotnej kwoty, a prosty spread bez osobnej prowizji jest po prostu wygodniejszy do liczenia. Do tego konta Standard zwykle akceptują mniejszy depozyt i lepiej skalują się przy mikropozycjach, co dla początkującego z małym kapitałem ma znaczenie.

Niezależnie od profilu, spread i prowizja to nie jedyne koszty. Do realnego rachunku dochodzą jeszcze punkty swapowe za utrzymanie pozycji przez noc, opłaty za przewalutowanie wpłat i wypłat oraz ewentualna opłata za brak aktywności. Pełniejszy obraz daje osobne zestawienie wszystkich realnych kosztów handlu, a samą logikę porównania spreadu z prowizją rozwijam w tekście o rzeczywistych kosztach spreadu i prowizji.

Co zrobić, zanim wybierzesz konto u brokera

1. Oszacuj swój miesięczny wolumen w lotach. Pomnóż średnią liczbę transakcji przez typową wielkość pozycji. Ta jedna liczba decyduje, czy w ogóle opłaca ci się konto z prowizją — bez niej wybierasz na ślepo.
2. Policz koszt obu modeli wzorem. Dla swojej głównej pary podstaw spread i prowizję do wzoru z tego tekstu i porównaj całkowity koszt round turn. Sprawdź przy okazji prowizję minimalną za zlecenie, bo to ona psuje rachunek na mikropozycjach.
3. Sprawdź dokument „Koszty i opłaty" u brokera. Każdy broker pod nadzorem unijnym ma obowiązek pełnego ujawnienia kosztów. Zweryfikuj aktualne stawki spreadu i prowizji u źródła — wartości z reklam i z porównywarek bywają nieaktualne.
4. Dopasuj model do stylu, nie do hasła reklamowego. Aktywny handel i scalping przemawiają za kontem Raw/ECN, sporadyczny handel z małym kapitałem — za prostym spreadem. Jeśli wahasz się między architekturą rozliczeń, zacznij od różnicy między ECN a market makerem, a podstawy samego spreadu znajdziesz w tekście o tym, czym jest spread. Reguły ujawniania kosztów po stronie nadzoru opisuje też kurs MyBank.pl w sekcji o realnych kosztach u brokera.