Firmy handlu algorytmicznego — animatorzy rynku forex

Jeszcze dekadę temu cenę na EUR/USD wystawiały niemal wyłącznie wielkie banki. Dziś sporą część kwotowań na rynku walutowym dostarczają firmy, o których przeciętny inwestor nigdy nie słyszał: XTX Markets, Citadel Securities, Jump Trading czy Virtu Financial. To nie banki, lecz wyspecjalizowani animatorzy elektroniczni, którzy konkurują algorytmem i czasem reakcji, a nie wielkością bilansu. W tym tekście wyjaśniam, kim są, jak wystawiają ceny i co ich obecność oznacza dla spreadów, płynności i twojego rachunku.

Kim są niebankowi animatorzy rynku

Przez lata animowanie rynku walutowego było domeną banków. Żeby kwotować dwustronnie i przyjmować na siebie ryzyko, trzeba było mieć ogromny bilans, a ten miały tylko największe instytucje. W ostatniej dekadzie ten obraz pęknął. Pojawiła się grupa firm, które nie pożyczają pieniędzy, nie obsługują depozytów i nie mają oddziałów — robią jedną rzecz: nieustannie wystawiają ceny kupna i sprzedaży na dziesiątkach instrumentów naraz, zarabiając na różnicy między nimi.

Najgłośniejsza z nich to XTX Markets — londyńska firma, która od kilku lat plasuje się w ścisłej czołówce globalnych rankingów udziału w obrocie walutowym, regularnie wyprzedzając większość banków. Obok niej działają Citadel Securities, Jump Trading i Virtu Financial — firmy wyrosłe z amerykańskiego rynku akcji i kontraktów, które przeniosły swoją technologię na waluty. Łączy je to, że są niebankowe (po angielsku non-bank liquidity providers) i że ich przewagą nie jest kapitał, lecz inżynieria.

Warto od razu uporządkować jedno: te firmy nie zastąpiły banków, lecz stanęły obok nich. Hierarchia, którą opisuję przy okazji dealerów tier-1, wciąż obowiązuje — tyle że na szczycie obok kilkunastu banków pojawiło się kilku nowych graczy, którzy wystawiają znaczną część płynności w najpłynniejszych parach.

Jak animują rynek algorytmem i czasem

Mechanizm da się streścić w jednym zdaniu: firma jednocześnie wystawia cenę kupna i cenę sprzedaży, a zarabia na spreadzie pomnożonym przez gigantyczną liczbę transakcji. Pojedynczy zysk jest mikroskopijny — ułamek pipsa — ale powtórzony miliony razy dziennie składa się na realny przychód. Cała sztuka polega na tym, żeby tę cenę aktualizować szybciej i precyzyjniej niż konkurencja, i żeby nie zostać z niezbilansowaną pozycją, gdy rynek nagle ruszy.

Stąd dwa filary tej działalności. Pierwszy to kolokacja (po angielsku co-location) — fizyczne ustawienie własnych serwerów w tej samej serwerowni, w której stoi silnik dopasowujący zlecenia. Każdy metr kabla to mikrosekundy opóźnienia, a w tej grze mikrosekundy decydują, kto zdąży zaktualizować kwotowanie jako pierwszy. Drugi filar to internalizacja (internalisation): zamiast od razu odsyłać zlecenie na rynek, firma kojarzy przeciwstawne zlecenia własnych klientów wewnętrznie. Jeśli jeden klient kupuje euro, a drugi w tym samym czasie sprzedaje, animator bilansuje to u siebie i w ogóle nie musi wychodzić na zewnątrz.

„Rozwój algorytmów wykonania zmienił sposób, w jaki płynność jest dostarczana i pobierana z rynku walutowego." — BIS Markets Committee, FX execution algorithms and market functioning, 2020.

Konkurencja toczy się więc nie o to, kto ma większy bilans, lecz o to, kto ma lepszy model i krótsze opóźnienie. To zupełnie inna logika niż w klasycznym banku — i właśnie dlatego firma zatrudniająca kilkuset inżynierów i fizyków potrafi rywalizować o udział w rynku z instytucją mającą setki tysięcy pracowników.

Co to zmienia w spreadach i płynności

Najłatwiej zauważalny skutek jest dla inwestora korzystny: w normalnych warunkach spready w płynnych parach są dziś węższe niż w czasach, gdy rynek animowały same banki. Większa liczba podmiotów wystawiających ceny oznacza ostrzejszą konkurencję o każde zlecenie, a ostrzejsza konkurencja zwykle zacieśnia różnicę między kursem kupna a sprzedaży. Płacisz mniej za samo wejście i wyjście z pozycji.

Jest jednak druga strona tego medalu i trzeba ją rozumieć. Te firmy zarządzają ryzykiem dynamicznie — ich algorytmy bez przerwy liczą, ile pozycji są w stanie utrzymać. Kiedy zmienność gwałtownie rośnie, model robi to, co ma robić: wycofuje kwotowania albo radykalnie poszerza spread, żeby ograniczyć ryzyko. Efekt jest taki, że płynność, która w spokojny dzień wydaje się głęboka, potrafi cienieć dokładnie w najgorszym momencie — w czasie publikacji ważnych danych albo nagłego szoku.

To nie jest zarzut wobec tych firm — bank tier-1 zachowuje się w stresie podobnie, bo nikt nie chce stać po niewłaściwej stronie lawiny. Mechanizm wart jest jednak zapamiętania, bo tłumaczy zjawisko, które zna każdy, kto handlował na NFP czy decyzji banku centralnego: ten sam instrument, który rano kosztował ułamek pipsa, w sekundzie publikacji potrafi mieć spread kilkanaście razy szerszy.

Co z tego wynika dla inwestora indywidualnego

Najważniejsza wiadomość jest taka: z perspektywy twojego rachunku obecność tych firm jest w gruncie rzeczy niewidoczna. Nie handlujesz z XTX Markets ani z Citadel Securities bezpośrednio — handlujesz przez brokera, a to, czy on sięga po płynność niebankowych animatorów, zobaczysz pośrednio: w tym, jak wąski masz spread i jak dobre wykonanie dostajesz, zwłaszcza w godzinach największej aktywności rynku.

Z tego płynie praktyczny wniosek. Nie masz szans ścigać się z tymi firmami na ich polu — na ułamkach sekundy i na infrastrukturze za dziesiątki milionów. Dokładnie ten sam dystans dzieli inwestora indywidualnego od wielkich graczy w innych segmentach rynku; pisałem o tym, porównując rynek detaliczny i instytucjonalny. Twoja przewaga leży gdzie indziej: na wyższych interwałach, w cierpliwości i w analizie fundamentów, których żaden algorytm latencyjny nie wyceni za ciebie. Warto też wiedzieć, że niebankowi animatorzy to nie to samo co fundusze nastawione na zysk z ruchu ceny — różnicę w celach i sposobie działania tłumaczę przy okazji funduszy hedgingowych na rynku forex.

Jeśli chcesz uporządkować rolę poszczególnych uczestników w jednym miejscu, zajrzyj do modułu o hedge fundach i HFT w kursie forex MyBank.pl — pokazuje, jak banki, fundusze i firmy handlu algorytmicznego układają się w jeden łańcuch płynności.

Co zrobić, gdy zamkniesz tę stronę

1. Sprawdź model wykonania u swojego brokera. Wejdź na jego stronę i poszukaj informacji o dostawcach płynności oraz o tym, czy stosuje model A-book (zlecenia wyprowadzane na rynek) czy B-book (bilansowane wewnętrznie). To jedna z najważniejszych rzeczy, jakie warto wiedzieć o miejscu, w którym trzymasz pieniądze, a której większość początkujących nigdy nie sprawdza.
2. Zmierz spread na EUR/USD w dwóch różnych momentach. Zanotuj jego wartość raz w spokojnym środku sesji londyńskiej, a raz dokładnie w minucie ważnej publikacji makro — na przykład danych z amerykańskiego rynku pracy. Na własne oczy zobaczysz, jak płynność wystawiana przez animatorów potrafi się cofnąć, gdy rośnie ryzyko.
3. Dopasuj styl handlu do swojej realnej przewagi. Zamiast walczyć o sekundy na wykresie minutowym, przesuń analizę na interwał godzinowy lub wyższy i oprzyj decyzje na fundamentach oraz na strukturze rynku. To pole, na którym czas reakcji algorytmu przestaje mieć znaczenie, a zaczyna liczyć się to, co potrafisz przemyśleć.